دوحه بی‌اعتماد به واشنگتن

گروه بین‌الملل: پاسخ‌های موشکی و پهپادی ایران به نیروها و پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشورهای عرب میزبان، حالا کار را به جایی رسانده که مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره کارآمدی الگوی سنتی امنیت منطقه‌ای خود صریح‌تر از گذشته سخن می‌گویند. در واقع یکی از پیامدهای مهم جنگ آمریکا علیه ایران و پاسخ‌های متقابل تهران، قرار گرفتن کشورهای عرب میزبان تروریست‌های آمریکایی در معرض حملات و آشکار شدن این واقعیت بود که میزبانی از پایگاه‌های آمریکا به معنای مصونیت از جنگ نیست.
به گزارش «وطن امروز»، سخنگوی وزارت خارجه قطر دیروز در کنفرانس بین‌المللی هیلی در ابوظبی، وابستگی صرف به آمریکا را برای تأمین امنیت کشورهای خلیج فارس ناکافی دانست. ماجد الانصاری گفت حضور نیروهای بین‌المللی و اتحاد راهبردی با آمریکا «بسیار مهم» است اما «کافی نیست» و کشورهای منطقه باید به سمت خودکفایی امنیتی حرکت کنند. وی تأکید کرد کشورهای عرب همچنان به شرکا و متحدان خود نیاز دارند اما نمی‌توانند تنها به آنها برای امنیت خود تکیه کنند.

سخن مهم مقام قطری در ابوظبی
اهمیت سخنان سخنگوی وزارت خارجه قطر درباره ناکافی بودن اتحاد با آمریکا فقط به محتوای آن محدود نمی‌شود؛ مکان بیان این مواضع نیز پیام سیاسی مهمی دارد. الانصاری این سخنان را در پایتخت امارات بیان کرد؛ کشوری که از نزدیک‌ترین شرکای امنیتی واشنگتن در منطقه محسوب می‌شود و خود در جریان جنگ اخیر هدف پاسخ‌های موشکی ایران در واکنش به حملات متقابل آمریکا قرار گرفت.
بنابراین اینکه یک مقام بلندپایه قطر در خاک یکی از مهم‌ترین متحدان آمریکا در خلیج فارس از ناکافی بودن اتکای امنیتی به واشنگتن سخن می‌گوید، نشان‌دهنده آن است که بحث درباره بازنگری در مدل امنیتی منطقه دیگر موضوعی حاشیه‌ای و پشت درهای بسته نیست، بلکه به یک بحث علنی در سطح مقام‌های ارشد شیوخ عرب تبدیل شده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم قطر میزبان پایگاه العدید، یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی آمریکا در منطقه است. با این حال، همین کشور در طول جنگ در معرض آسیب قرار گرفت و اکنون سخنگوی وزارت خارجه آن می‌گوید حضور نیروهای خارجی و اتحاد با آمریکا به‌تنهایی برای تضمین امنیت کافی نیست.

پایگاه‌هایی که امنیت نمی‌آورند!
جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران باعث شده در کشورهای مختلف خلیج فارس این پرسش مطرح شود: مدل امنیتی چند دهه گذشته که بر حضور گسترده نیروهای آمریکایی، پایگاه‌های نظامی و بازدارندگی واشنگتن استوار بوده، همچنان می‌تواند همان سطح از امنیت را فراهم کند؟
تحلیل‌هایی که پس از جنگ منتشر شده نیز به همین مساله اشاره دارند. یک گزارش درباره آینده امنیت خلیج فارس از مؤسسه مطالعات راهبردی خاورمیانه و آفریقا در آمریکا استدلال می‌کند جنگ ارمضان، شکنندگی نظم امنیتی خلیج فارس را آشکار کرد و توافقات قدیمی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و آمریکا دیگر به تنهایی کافی به نظر نمی‌رسد.
حتی پیش از اظهارات سخنگوی وزارت خارجه قطر نیز برخی تحلیل‌های بین‌المللی به این نتیجه رسیده بودند که پاسخ‌های موشکی ایران به کشورهای عرب میزبان پایگاه‌های آمریکا، یک تناقض اساسی را آشکار کرد و نشان داد پایگاه‌هایی که قرار بود تضمین‌کننده امنیت این کشورها باشند، در شرایط جنگ می‌توانند آنها را به بخشی از میدان درگیری تبدیل کنند.
روزنامه اسپانیایی ال‌پائیس هم در تحلیلی پس از جنگ نوشت پایگاه‌های آمریکا که دهه‌ها به عنوان تضمین امنیت کشورهای میزبان دیده می‌شدند، در جنگ علیه ایران به نوعی «بار و آسیب‌پذیری مضاعف» برای کشورهای عرب تبدیل شدند.

بازنگری در یک معادله قدیمی
تحلیل منتشرشده در مجله آمریکایی فارن پالیسی درباره بحرین و کویت نیز به نتایج مشابهی رسیده و تصریح می‌کند پاسخ‌های موشکی و پهپادی مکرر ایران، فرضیات قدیمی درباره نظم امنیتی خلیج فارس را به چالش کشید. این تحلیل ادامه داد حتی پس از سال‌ها روابط نزدیک امنیتی با واشنگتن، پاسخ‌های متقابل ایران به این 2 کشور و تأخیر در واکنش آمریکا نگرانی‌هایی را درباره قابل اتکا بودن تضمین‌های امنیتی واشنگتن در این 2 شیخ‌نشین خلیج فارس ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، در واشنگتن نیز بحث درباره آینده حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس آغاز شده است. واشنگتن‌پست گزارش داد پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که آیا پس از جنگ باید بخشی از نیروهای آمریکایی از خلیج فارس عقب کشیده شوند یا خیر، زیرا حملات ایران آسیب قابل توجهی به پایگاه‌های آمریکا وارد کرده است.
بنابراین آنچه اکنون در کشورهای عرب خلیج فارس مشاهده می‌شود اگرچه به معنای قطع آنی و توقف فوری اتحاد با آمریکا نیست اما نشان‌دهنده ناامیدی سران اعراب از اتحاد با آمریکا و در مقابل تلاش برای کاهش وابستگی مطلق به واشنگتن است. در واقع کشورهای عرب بیش از گذشته دریافته‌اند امنیت خود را نمی‌توانند به صورت انحصاری به آمریکا واگذار کنند، بلکه اعراب در نتیجه شرایط پس از جنگ به دنبال خارج کردن امنیت خود از انحصار اتحاد‌ها و ائتلاف‌های امنیتی و نظامی با آمریکا هستند.