گروه بینالملل: تحولات میدانی یمن این روزها بهسرعت به نفع نیروهای مقاومت این کشور و انصارالله در حال تغییر است. طی چند روز گذشته انصارالله یمن با یک پیشروی سریع در ساحل غربی، از منطقه مخا عبور کرده و به مناطق ذُباب و جزیره میون (پریم) در ورودی تنگه راهبردی بابالمندب رسیده است. همزمان گزارشها از پیشروی این نیروها در جزایر حنیش و تلاش برای تثبیت موقعیت در امتداد ساحل دریای سرخ حکایت دارد. خبرگزاری رویترز این تحول را تقویت کنترل انصارالله بر بابالمندب به عنوان یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان توصیف کرد.
به گزارش «وطن امروز»، بسیاری از رسانههای بینالمللی تحولات نظامی فعلی یمن را شدیدترین نبردها از زمان آتشبس ۲۰۲۲ توصیف کردهاند. گزارشهای میدانی نیز نشان میدهد محور اصلی عملیات نظامی در یمن در غرب و جنوب غرب این کشور قرار دارد و نیروهای انصارالله در مدت کوتاهی توانستهاند خطوط نیروهای مورد حمایت عربستان را در چند نقطه درهم بشکنند.
نقطه عطف عملیات فعلی انصارالله در یمن، تصرف شهر راهبردی مخا در روز پنجشنبه بود. این بندر در ساحل دریای سرخ در فاصلهای مهم از بابالمندب قرار دارد و کنترل آن، به انصارالله این امکان را خواهد داد تا محور ساحلی خود را به سمت جنوب گسترش دهد. تلویزیون الجزیره قطر تصرف مخا را ضربهای جدی به نیروهای وابسته به عربستان دانسته و معتقد است این پیشروی، کنترل انصارالله بر بابالمندب را تثبیت خواهد کرد.
کنترل انصارالله از شمال تا جنوب یمن
نیروهای انصارالله روز جمعه پس از مخا به سمت منطقه ذُباب حرکت کردند؛ منطقهای که در دهانه بابالمندب قرار دارد. رویترز انگلیس گزارش داد انصارالله به جزیره میون رسید؛ جزیرهای که درست در ورودی بابالمندب واقع شده و موقعیت آن از نظر کنترل و نظارت بر تردد دریایی در دریای سرخ بسیار مهم است. گزارشهای دیگر نیز از رسیدن نیروهای انصارالله به جزایر حنیش خبر میدهد. این تحولات نشان میدهد انصارالله عملا از یک نیروی مسلط بر بخش بزرگی از شمال یمن، به بازیگری تبدیل میشود که در امتداد بخش مهمی از ساحل غربی و ورودی بابالمندب حضور نظامی دارد.
به طور کلی با توجه به تحولات از سال 2014 تاکنون بویژه تحولات 2 روز گذشته ـ ۱۰ و ۱۱ سپتامبر/ 19 و 20 شهریور ـ مناطق فعلی تحت کنترل انصارالله در یمن را میتوان به شرح ذیل عنوان کرد:
صنعا (امانه العاصمه): پایتخت و بخش عمده محدوده شهری و پیرامون آن در کنترل انصارالله است. صنعا از سال ۲۰۱۴ پایگاه اصلی سیاسی و نظامی انصارالله محسوب میشود.
صعده: در شمال غرب یمن در مرز عربستان قرار دارد و یکی از اصلیترین مناطق تحت کنترل انصارالله است. صعده خاستگاه تاریخی جنبش انصارالله محسوب میشود.
عمران: استان عمران در شمال صنعا قرار دارد و تقریبا تمام محورهای اصلی آن در حوزه نفوذ و کنترل انصارالله است و به عنوان حلقه اتصال صعده به صنعا اهمیت دارد.
حجه: استان حجه در شمال غرب یمن و در امتداد مرز عربستان و دریای سرخ است. بخش عمده این استان در اختیار انصارالله است و ساحل آن به مناطق ساحلی حُدیده متصل میشود.
حدیده: این استان ساحل دریای سرخ یکی از مهمترین مناطق تحت کنترل انصارالله است. شهر و بندر حدیده در اختیار انصارالله هستند و این استان بخش مهمی از نوار ساحلی تحت کنترل این جنبش را تشکیل میدهد.
ذمار: استان ذمار در جنوب صنعا قرار دارد و شهر ذمار و بخش عمده استان در حوزه کنترل انصارالله است. این منطقه از نظر جغرافیایی عمق راهبردی صنعا محسوب میشود.
اب: استان اب در مرکز یمن قرار دارد. بخش عمده این استان تحت نفوذ و کنترل انصارالله است، اگرچه وضعیت برخی مناطق مرزی آن متغیر است.
جوف: در شمال شرق صنعا در مرز عربستان قرار دارد. انصارالله بخش بزرگی از این استان، از جمله حزم، مرکز استان را در اختیار دارد. سابقه درگیریهای این استان نشان میدهد انصارالله در مقاطعی ۹۵ درصد جوف را در اختیار داشته است.
مأرب: اگرچه کل استان مأرب در اختیار انصارالله نیست اما نیروهای مقاومت یمن در بخشهایی از غرب و جنوب غرب مأرب حضور و نفوذ دارند. با این حال شهر مأرب و بخشهای مهم نفت و گاز و شرق استان در اختیار نیروهای مخالف دولت صنعا و ضدانصارالله قرار دارند. بنابراین مأرب همچنان یکی از مهمترین مناطق مورد مناقشه یمن است.
تعز: انصارالله بخشهایی از شمال و شرق استان تعز و برخی مناطق کوهستانی را در اختیار دارد؛ در حالی که نیروهای ضدانصارالله بخشهای مهمی از شهر تعز و جنوب و غرب استان را کنترل میکنند. تحولات اخیر در محور مقبنه، کدحه و جبل حبشی اهمیت ویژهای دارد.
ساحل غربی تعز: این بخش در تحولات چند روز اخیر اهمیت فوقالعادهای یافته است. مخا در استان تعز قرار دارد و طبق گزارشهای رسانهای ۱۰ سپتامبر، به دست انصارالله افتاده است. سپس پیشروی به سمت ذباب انجام شد؛ ذباب نیز در محدوده استان تعز و در مجاورت بابالمندب قرار دارد.
جزیره میون (پریم): این جزیره در استان تعز و درست در تنگه بابالمندب قرار دارد. تصرف آن از نظر جغرافیایی بسیار مهمتر از یک شهر معمولی است، زیرا جزیره در مرکز تنگه قرار گرفته و بر مسیرهای دریایی ورودی و خروجی دریای سرخ اشراف دارد. آسوشیتدپرس و رویترز تصرف میون را در ۱۱ سپتامبر تأیید کردند.
جزایر حُنیش: این مجمعالجزایر نیز در استان حدیده قرار دارد. رویترز گزارش داد انصارالله در جریان پیشروی اخیر خود کنترل جزایر حنیش را نیز به دست آورد.
چرایی فروپاشی سریع نیروهای مخالف صنعا
اگرچه نیروهای مورد حمایت سعودی تلاش میکنند خطوط دفاعی جدیدی در جنوب یمن ایجاد کنند و برای بازپسگیری مناطق از دست رفته آماده شوند اما به نظر میرسد نیروهای وابسته به عربستان با چالشهای زیادی برای بازپسگیری مناطق تحت کنترل انصارالله روبهرو هستند. رویترز از برنامه نیروهای مزدور ریاض برای ضدحمله و تلاش برای بازپسگیری مخا و جزایر حنیش خبر داده اما همزمان گزارش داده نیروهای مخالف انصارالله از اختلاف داخلی رنج میبرند و در میان نیروهای مخالف انصارالله، اختلافات شدیدی میان مزدوران عربستان و امارات وجود دارد.
با این حال، نکته مهم سرعت فروپاشی خطوط دفاعی نیروهای مخالف انصارالله است. روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد نیروهای انصارالله به سمت کنترل تقریبا کامل ساحل یمن در اطراف بابالمندب پیش رفتهاند، در حالی که جبهه مقابل مورد حمایت عربستان و امارات با مشکل هماهنگی و چندصدایی مواجه است. در واقع نیروهای ضدانصارالله عملا مجموعهای از نیروهای مختلفند؛ از شورای موسوم به ریاستی، نیروهای جنوب، گروههای نزدیک به حزب اصلاح و نیروهای محلی.
امارات سالها از شورای انتقالی جنوب شامل تجزیهطلبان حمایت کرده، در حالی که عربستان بیشتر بر نیروهای مخالف دولت صنعا و همسو با ریاض و ضدتجزیه طلبان تکیه دارد. از همین رو بخشی از نیروهای جنوب اساسا مساله اصلی خود را استقلال جنوب یمن میدانند، نه شکست انصارالله، در حالی که نیروهای مورد حمایت عربستان به دنبال عملیات علیه انصارالله برای کنترل صنعا هستند. از همین رو شورشیان فعلی در یمن هدف راهبردی مشترکی ندارند و این نیروهای مسلح به 2 دسته تجزیهطلبان مورد حمایت ابوظبی و نیروهای موسوم به شورای ریاستی تحت حمایت ریاض تقسیم شدهاند. به نظر میرسد حتی زمانی که بخشی از شورشیان در حال جنگ علیه انصارالله هستند، همزمان گروه دیگری از شورشیان صرفا به دنبال تثبیت مواضع خود در عدن، حضرموت و شبوه هستند و تمایلی به جنگ با صنعا ندارند. این اختلافات داخلی باعث شده مواضع شورشیان بهسرعت در جنوب یمن دچار فروپاشی شود.
در همین ارتباط تارنمای مجلس عوام انگلیس در گزارشی نوشت مناطق تحت کنترل نیروهای مخالف انصارالله همچنان با فقدان یک نیروی مسلح متحد مواجهند. این مشکل در میدان نبرد اهمیت زیادی دارد، زیرا انصارالله با ساختار منسجم فرماندهی توانسته عملیات را در چند محور هماهنگ کند، در حالی که نیروهای مخالفت صنعا و ضدانصارالله اهداف و اولویتهای مشترکی ندارند.
از سوی دیگر، پیشروی سریع انصارالله در ساحل غربی، فشار روانی زیادی بر نیروهای مقابل وارد کرده است. روزنامه فایننشالتایمز گزارش داد ائتلاف ضدانصارالله تحت فشار در حال ازهمگسیختگی است و اختلافات داخلی و افت روحیه، توان مقاومت آن را کاهش داده است. این مساله بهخصوص با از دست رفتن مخا و پیشروی به سمت بابالمندب اهمیت بیشتری مییابد، زیرا نیروهای ضدانصارالله نهتنها بخشی از زمین، بلکه ابتکار عملیاتی را نیز از دست دادهاند.
آثار راهبردی پیشرویهای مقاومت یمن
انصارالله در گلوگاه بابالمندب: مهمترین نتیجه پیشرویهای اخیر نیروهای مقاومت یمن به سمت جنوب، تغییر موقعیت جغرافیایی انصارالله است. پیش از این انصارالله به عنوان قدرت مسلط بر شمال و غرب یمن شناخته میشد اما اکنون حضور آن به نقاطی رسیده که مستقیما بر ورودی بابالمندب مشرف هستند. رویترز تصریح کرد تصرف میون و ذباب، کنترل انصارالله بر بابالمندب را تقویت کرده؛ تنگهای که یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهان میان اقیانوس هند، دریای سرخ و کانال سوئز محسوب میشود.
کنترل مسیر جایگزین هرمز: اهمیت اصلی تحولات یمن زمانی مشخص میشود که آن را در کنار تنگه هرمز قرار دهیم. اکنون 2 گلوگاه مهم انرژی جهان یعنی هرمز در خلیج فارس و بابالمندب در جنوب دریای سرخ در اختیار ایران یا نیروهای همسو با تهران و مقاومت است. فایننشالتایمز انگلیس نیز قیمت نفت را در روز جمعه در محدوده ۱۰۸ دلار گزارش کرد و پیشروی انصارالله در ساحل دریای سرخ را یکی از عوامل تشدید نگرانی بازار نفت دانست. بنابراین دستاورد انصارالله فقط زمینی نیست؛ این گروه اکنون در موقعیتی قرار گرفته که میتواند هزینه عبور انرژی و کالا در منطقه را در کنار ایران در مدیریت خود داشته باشد. این تحول برای عربستان هم اهمیت ویژهای دارد. ریاض برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز، از مسیرهای صادراتی دریای سرخ و زیرساختهایی مانند خط لوله شرق - غرب و بندر ینبع استفاده میکند اما هرچه انصارالله به بابالمندب نزدیکتر شود، امنیت این مسیر جایگزین نیز آسیبپذیرتر میشود. رویترز همزمان با گزارش پیشروی انصارالله، از نگرانی درباره مسیرهای صادرات نفت عربستان و افزایش ریسک برای زیرساختهای انرژی این کشور خبر داد.
تبدیل انصارالله به یک اهرم منطقهای بزرگتر: کنترل محور مخا - ذباب - میون - بابالمندب، ارزش ژئوپلیتیک انصارالله را فراتر از مرزهای یمن برد و این موضوعی است که بسیاری از رسانهها از جمله والاستریت ژورنال و تلویزیون الجزیره هم بدان اشاره و اظهار کردهاند اکنون ریاض در هر تصمیم درباره امنیت دریای سرخ، صادرات نفت عربستان، کانال سوئز و مسیر اروپا ـ آسیا باید انصارالله را هم در معادله در نظر بگیرد و نزدیک شدن قیمت نفت به 11۰ دلار در پی همین اثرگذاری است.
دست رد ترامپ به بنسلمان
از سوی دیگر به نظر میرسد همزمان با شدت گرفتن جنگ در یمن، ترامپ نیز پشت متحد خود در ریاض را خالی کرده است. بر اساس گزارش آکسیوس، محمد بنسلمان، ولیعهد سعودی روز گذشته در 2 تماس فوری با دونالد ترامپ خواستار حمله نظامی آمریکا به انصارالله شد اما واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ خودداری کرده و در عوض بر حمایت غیرمستقیم از عربستان و حفظ امنیت مسیر دریای سرخ تمرکز کرده است.
هزینه سنگین جنگ علیه ایران یکی از دلایلی است که ترامپ را از ورود به جنگ دیگری در یمن بازداشته، بویژه آنکه گزارشهای پرتکرار و متعددی از کمبود سلاح و موشکهای رهگیر در ارتش تروریست آمریکا منتشر شده است. بنابراین با توجه به شرایط سخت آمریکا در جنگ علیه ایران، به نظر میرسد واشنگتن توان بازگشایی یک جبهه جدید جنگ را ندارد. البته این را نیز نمیتوان نادیده گرفت که آمریکاییها یک تجربه ناموفق در ورود نظامی و جنگ علیه یمنیها را در کارنامه سال گذشته خود دارند. مارس ۲۰۲۵ دولت تروریست آمریکا عملیات گستردهای به نام «رایدر خشن» را علیه یمن آغاز کرد و پس از حدود 2 ماه خروج ناگهانی و غیرمنتظره خود از جنگ با یمن را اعلام کرد. رویترز گزارش داد آمریکا در این عملیات دستکم ۷ پهپاد MQ-9 و ۲ جنگنده F/A-18 از دست داد و هزینه عملیات نیز از یک میلیارد دلار فراتر رفت. در آن زمان روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد هزینههای سنگین، خسارات تجهیزات و ناتوانی بمباران در حذف انصارالله یمن، از عوامل مؤثر در پایان ناگهانی عملیات نظامی آمریکا علیه یمن از سوی ترامپ بود. در حال حاضر نیز به نظر میرسد رئیسجمهور آمریکا نگران تکرار نبرد شکستخورده قبلی در ورود به جنگ یمن است.
خسارات سنگین سعودی
همزمان با شدت گرفتن جنگ در یمن، عربستان این روزها بهشدت در حال هزینه دادن و زیاندهی در جنگ یمن است، تا آنجا که سخنگوی نیروهای مسلح یمن روز جمعه اعلام کرد: به رغم حملات هوایی گسترده عربستان، عملیات ما موفقیتآمیز بود و منجر به بیرون راندن مزدوران وابسته به آن از ۶ منطقه از استانهای تعز و حدیده با مساحت ۵۴۰۰ کیلومتر مربع شد.
سرلشکر «یحیی سریع» افزود: این مناطق اکنون امن و باثبات هستند. عملیات ما منجر به هلاکت، اسارت و مجروح شدن صدها تن از نیروهای وابسته به عربستان در ساحل غربی شد. تعداد زیادی از اسرای ما که در دست مزدوران دشمن سعودی در ساحل غربی بودند نیز آزاد شدند. ما توانستیم طی ۳۲ عملیات با جنگندههای عربستانی مقابله کرده و ۹ جنگنده را سرنگون کنیم.
وی تاکید کرد: ما به تثبیت معادله محاصره در برابر محاصره و حمله به مزدوران وابسته به عربستان تا زمان توقف تجاوز و لغو محاصره ملت خود ادامه میدهیم.
احتیاط پاکستان در برابر یمن
با شدت گرفتن جنگ در یمن و در حالی که مواضع رژیم سعودی از قبیل تاسیسات آرامکو زیر پاسخهای سهمگین نیروهای یمنی و دولت صنعا قرار دارد، پاکستان اعلام کرد هیچ واکنش نظامی تحت «توافق مکه» در یمن در برنامه اسلامآباد نیست. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در این ارتباط عنوان کرد در حال حاضر هیچ صحبتی درباره واکنش نظامی اسلامآباد تحت توافق مکه در پاسخ به حملات نیروهای یمنی به سعودی وجود ندارد. «سجاد حیدرخان» در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه با توجه به حملات یمنیها به عربستان، پاکستان چگونه قصد دارد به تعهدات خود تحت توافق مکه عمل کند، اظهار کرد: «در حال حاضر چنین چیزی مورد بحث نیست... وقتی زمانش فرا برسد، طبق این توافق اقدام خواهیم کرد».
این در حالی است که در توافق مکه که ماه گذشته به امضای مشترک سران پاکستان، سعودی و ترکیه رسید، تصریح شده بود حمله مسلحانه به هر یک از 3 کشور، به عنوان حمله به همه آنها تلقی خواهد شد. پیشتر خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان هم درباره تعهد دفاعی کشورهای عضو پیمان مکه گفته بود در این زمینه «هیچ ابهامی» وجود ندارد و در صورت سرایت جدی درگیری به خاک عربستان، این پیمان دفاعی میتواند فعال شود.
با این حال، منابع پاکستانی میگویند در شرایط فعلی، هرگونه مشارکت اسلامآباد به دفاع از خاک عربستان محدود خواهد بود و شامل اعزام نیرو به یمن یا پیوستن به حملات تلافیجویانه نخواهد شد. در همین ارتباط خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره مواضع پاکستان درباره جنگ در یمن نوشت پاکستان با وجود تعهدات دفاعی خود در قبال عربستان، تلاش میکند از کشیده شدن به درگیری میان عربستان و یمن اجتناب کند، زیرا همزمان میخواهد روابط خود با ایران را نیز حفظ کند. در ادامه این مطلب به نقل از یک مقام پاکستانی آمده است پاکستان تلاش میکند در درگیری عربستان و انصارالله موضعی کمحاشیه و محتاطانه داشته باشد، زیرا منافع و ملاحظات خود پاکستان نیز در معرض خطر است و اسلامآباد نمیخواهد روابطش با ایران آسیب ببیند.
گزارش «وطن امروز» از پیشرویهای معادلهساز مقاومت در یمن ؛ ابعاد راهبردی تسلط کامل بر بابالمندب
نصر انصار
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها