عروج مرجع بصیر

آیت‌الله العظمی «سیدموسی شبیری‌زنجانی» از مراجع تقلید شیعه و استادان حوزه علمیه قم بامداد دوشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ در ۹۹ سالگی دار فانی را وداع گفت. دفتر ایشان با انتشار اطلاعیه‌ای، خبر رحلت این مرجع تقلید را اعلام کرد. آیت‌الله شبیری‌زنجانی در سال‌های پایانی عمر به دلیل بیماری تحت درمان قرار داشت و گزارش‌های منتشرشده از بستری شدن ایشان به دلیل عارضه ریوی خبر داده‌اند.
آیت‌الله العظمی سیدموسی شبیری‌زنجانی 8 رمضان سال ۱۳۴۶ قمری برابر با ۱۰ اسفند ۱۳۰۶ خورشیدی، در قم متولد شد. پدرش مرحوم آیت‌الله سیداحمد شبیری‌زنجانی، از عالمان آن دوره بود و از سال ۱۳۴۶ قمری در قم سکونت داشت. وی از نزدیکان آیت‌الله العظمی شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم بود و سال‌ها در مدرسه سید زنجان به تحصیل و تدریس اشتغال داشت. آیت‌الله شبیری‌زنجانی تحصیلات حوزوی خود را در سال‌های نوجوانی آغاز کرد و مسیر علمی‌اش را در حوزه قم ادامه داد.
ایشان پس از گذراندن دروس سطح، در درس آیت‌الله العظمی سیدصدرالدین صدر حاضر شد. آیت‌الله شبیری‌زنجانی در آن زمان از کم‌سن‌ترین شرکت‌کنندگان درس ایشان بود. پس از آن برای بهره‌گیری از حوزه نجف، در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ قمری به نجف رفت و در درس فقهایی همچون آیات عظام سیدعبدالهادی شیرازی، سیدمحسن حکیم و سیدابوالقاسم خویی شرکت کرد.
در قم نیز از درس آیت‌الله العظمی سیدحسین بروجردی استفاده کرد و در مباحث فقه و اصول ایشان، از جمله مباحث کتاب‌های غصب، اجاره و صلاه حضور داشت اما در میان استادان‌شان، آیت‌الله سیدمحمد محقق داماد جایگاه ویژه‌ داشت. آیت‌الله شبیری‌زنجانی ۲۱ سال در درس خارج فقه آیت‌الله محقق داماد حضور یافت و یک دوره کامل درس خارج اصول را نیز نزد وی فراگرفت.
آیت‌الله شبیری‌زنجانی تدریس خارج فقه را با موضوع «کتاب الحج» آغاز کرد؛ درسی که در زمان حیات آیت‌الله محقق داماد شروع شد و بیش از ۱۵ سال ادامه داشت. پس از آن، مباحث فقهی دیگری از جمله اجاره، خمس و نکاح در برنامه تدریس ایشان قرار گرفت. تدریس خارج اصول نیز از دیگر فعالیت‌های آن مرحوم بود.
این فعالیت علمی بیش از 4 دهه ادامه داشت و آیت‌الله شبیری‌زنجانی در این مدت یکی از استادان درس خارج حوزه قم بود. بخش قابل توجهی از آنچه امروز از میراث علمی ایشان در دسترس است نیز حاصل همین درس‌هاست؛ از جمله تقریرات مباحث فقهی و مجموعه‌هایی درباره اجاره، خمس و نکاح. برخی از این تقریرات در مجلدات متعدد منتشر شده‌اند.
در کنار فقه و اصول، علم رجال و بررسی اسناد روایات یکی از حوزه‌های اصلی فعالیت علمی مرحوم آیت‌الله شبیری‌زنجانی بود. در آثار و پژوهش‌های مربوط به ایشان، حاشیه‌نویسی بر منابع حدیثی و رجالی، بررسی اسناد روایات و تنظیم فهارس رجالی جایگاه قابل توجهی دارد.
یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار ایشان، تحقیق و تصحیح «رجال نجاشی» است. این اثر سال ۱۴۱۶ قمری، برابر با ۱۳۷۴ خورشیدی، توسط انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم منتشر شد. همچنین تعلیقاتی بر «رجال شیخ طوسی»، پژوهش‌هایی درباره اصحاب اجماع و مباحث مربوط به درایه و قواعد علم رجال در کارنامه علمی ایشان ثبت شده است.
آیت‌الله شبیری‌زنجانی علاوه بر آثار رجالی، مجموعه‌ای از آثار و تقریرات فقهی نیز داشت که از جمله آنها می‌توان به مباحث مربوط به حج، اجاره، خمس و نکاح، رساله توضیح‌المسائل و مناسک حج اشاره کرد.
رساله توضیح‌المسائل ایشان نیز دهه ۱۳۷۰ منتشر شد و در سال‌های بعد، استفتائات و پاسخ‌های فقهی‌شان در قالب مجموعه‌های مختلف در دسترس قرار گرفت.
در پی درگذشت این مرجع تقلید، روسای قوا، مراجع عظام تقلید، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دیگر شخصیت‌های حوزوی و سیاسی، با صدور پیام های جداگانه، ارتحال ایشان را تسلیت گفتند.
مراسم وداع با پیکر آیت‌الله سیدموسی شبیری‌زنجانی، عصر دوشنبه ۳۰ شهریور با حضور جمعی از علما و روحانیون، مسؤولان و اقشار مختلف مردم در بیت ایشان برگزار شد.
همچنین بر اساس برنامه اعلام‌شده، مراسم تشییع پیکر این مرجع فقید روز چهارشنبه ساعت ۹ صبح از مسجد امام حسن عسکری(ع) به سمت حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) برگزار خواهد شد و پیکر ایشان در حرم مطهر بانوی کرامت به خاک سپرده می‌شود.