گروه بینالملل: تبعات جنگ علیه ایران حالا فقط در بازار انرژی و محاسبات اقتصادی دولتها دیده نمیشود، موج گرانی سوخت به خیابانهای اروپا رسیده و رانندگان پرتغالی را به اعتراض کشانده است. در روزهای اخیر، افزایش بیسابقه قیمت سوخت در پرتغال، کاروانهای اعتراضی خودروها و کامیونها را به راه انداخته؛ رانندگانی که با حرکتهای کند در بزرگراهها و بوقهای ممتد، اعتراض خود را به افزایش هزینههای سوخت اعلام کردند.
به گزارش «وطن امروز»، اعتراضها در شرایطی شکل گرفته که قیمت سوخت در بخشهایی از اروپا به رکوردهای تازهای رسیده است. رسانههای اروپا گزارش دادند صدها راننده در پرتغال در اعتراض به هزینههای سرسامآور سوخت به خیابانها آمدند و با ایجاد کاروانهای اعتراضی، مسیرهای اصلی این کشور را تحت تأثیر قرار دادند.
یورونیوز گزارش داد گروهی از رانندگان در لیسبون، پایتخت پرتغال، روی پلی که این شهر را به آلمادا در ساحل جنوبی رود تاگوس متصل میکند، با بوقهای ممتد خودروهای خود دست به اعتراض زدند. این اعتراضها در حالی شکل گرفت که در جنوب پرتغال نیز گروه دیگری از معترضان در مسیر پالایشگاه شرکت گالپ حرکت کردند.
تصاویر منتشرشده از این اعتراضها، خودروهایی را نشان میداد که پرچم پرتغال را روی کاپوت نصب کرده و با بوق زدن، خشم خود را از افزایش قیمت سوخت نشان میدادند. خبرگزاری لوسا نیز گزارش داد معترضان پلاکاردهایی با شعارهایی از جمله «افزایش قیمت سوخت بس است» و «خانوادهها دیگر تاب ندارند» در دست داشتند.
رویترز نیز از حضور صدها راننده کامیون در این اعتراضها خبر داد. بر اساس گزارش خبرگزاری انگلیسی، رانندگان کامیون روز جمعه در قالب یک کاروان بزرگ، با سرعت پایین در یکی از بزرگراههای شمال پرتغال حرکت کردند. همزمان در لیسبون، رانندگان دیگر با بوقهای ممتد خودروهای خود روی پل اصلی شهر به این اعتراضها پیوستند.
رویترز علت جهش قیمت سوخت در پرتغال را افزایش اختلالها در عرضه انرژی عنوان کرده و آن را با تحولات ناشی از جنگ علیه ایران مرتبط دانسته؛ تحولاتی که فشار مضاعفی بر بازار جهانی انرژی وارد کرده است.
بالاترین جهش نرخ سوخت از 2022
آمارهای منتشرشده از وضعیت بازار سوخت پرتغال، ابعاد این بحران را روشنتر میکند. بر اساس برآوردهای کلوب خودروی پرتغال (ACP)، فقط طی 2 روز گذشته قیمت گازوئیل ۱۵ سنت افزایش یافت و به ۲,۱۶۹ یورو برای هر لیتر رسید. قیمت بنزین نیز با افزایش ۱۲ سنتی، به ۲,۱۴۲ یورو در هر لیتر رسید.
این افزایش قیمت در شرایطی رخ داده که هزینه سوخت طی ماههای گذشته همزمان با جنگ علیه ایران نیز روند صعودی داشته است. بر اساس دادههای یورواستات، قیمت سوخت در جایگاههای عرضه پرتغال در یک ماه گذشته نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۴ درصد افزایش یافته است.
رسانه مالی «دینیرو ویوو» با محاسبه روند قیمتها اعلام کرد این افزایش، بزرگترین جهش قیمت سوخت در 4 سال گذشته بوده و قیمت فعلی گازوئیل نیز بالاترین سطح ثبتشده در این کشور است. قیمت بنزین هم به بالاترین رقم از زمان بحران انرژی پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ رسیده است.
مزد جنگطلبی پرتغال
نکته جالب آن است که پرتغال در حالی این روزها با اعتراضات گسترده روبهرو است که در جریان جنگ علیه ایران یکی از اعضای فعال ناتو بود و حداکثر امکانات خود را در اختیار نیروهای متجاوز آمریکایی قرار داد. بهتازگی نیز مارک روته، دبیرکل ناتو اعلام کرد بین ۴ تا ۵ هزار سورتی پرواز هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای اروپا در حمایت از جنگ علیه ایران انجام شد. در این میان گزارشها حاکی از نقش محوری پرتغال در پشتیبانی اروپا از آمریکا در جنگ علیه ایران است و بر اساس گزارشها، لیسبون با در اختیار گذاشتن پایگاه راهبردی لارژس در جزایر آزور، به یکی از حلقههای مهم زنجیره لجستیکی آمریکا در جنگ علیه ایران تبدیل شد. این پایگاه در مسیر انتقال نیرو و تجهیزات آمریکا از اقیانوس اطلس به ایران قرار داشت و طبق برآورد مرکز مطالعات شرقی، ۵۰ هواپیمای سوخترسان آمریکایی در آزور و غرب اروپا مستقر شدند. اهمیت این همکاری زمانی روشنتر شد که دولت پرتغال اعلام کرد از آغاز جنگ تا اوایل آوریل، ۷۶ فرود هواپیمای آمریکایی در لارژس و ۲۵ پرواز عبوری از حریم هوایی این کشور ثبت شده است. لیسبون اگرچه تأکید داشت وارد جنگ نشده اما نخستوزیر این کشور رسما از اجازه استفاده آمریکا از پایگاه لارژس برای مأموریتها علیه اهداف نظامی دفاع کرد.
بحران فقط در پرتغال نیست
پرتغال تنها کشور اروپایی گرفتار جهش قیمت سوخت تحت تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران نیست. افزایش قیمت انرژی در ماههای اخیر در بخشهای مختلف اروپا فشار مضاعفی بر خانوارها، رانندگان و بخش حملونقل وارد کرده است.
روزنامه آلمانی «فرانکفورتر آلگماینه» گزارش داد قیمت سوخت در آلمان به رکورد تازهای رسیده است. قیمت بنزین در این کشور از رکورد قبلی ۲,۲۰۳ یورو برای هر لیتر که مارس ۲۰۲۲ ثبت شده بود، عبور کرد.
با این حال، پرتغال همچنان در میان کشورهای اروپا بالاترین قیمت سوخت را دارد. در مورد گازوئیل نیز اگرچه پرتغال در صدر جدول گرانترین قیمت قرار ندارد اما فاصله چندانی با گرانترین بازارهای اروپا ندارد. انگلیس، ایتالیا، فرانسه و دانمارک قیمتهای بالاتری را ثبت کردهاند.
تقلای اروپا در وضعیت بحرانی
آنچه در اروپا از جمله در خیابانهای پرتغال رخ داده، نمونهای از انتقال فشار بحران انرژی ناشی از جنگ علیه ایران به زندگی روزمره شهروندان اروپایی است. افزایش هزینه سوخت مستقیما بر هزینه حملونقل اثر گذاشته و از مسیر افزایش هزینه جابهجایی کالا، خدمات و مواد غذایی هم فشار بیشتری بر خانوارهای اروپایی وارد کرده است.
اکنون اعتراض رانندگان پرتغالی نشان میدهد بحران انرژی ناشی از تبعات جنگ علیه ایران دیگر صرفا موضوعی در بازارهای آمریکا نیست، بلکه این بحران به پمپهای بنزین و بزرگراههای اروپا رسیده و هزینه آن را رانندگان و خانوادهها در زندگی روزمره خود احساس میکنند.
همزمان با تشدید بحران انرژی در اروپا در پی تبعات جنگ آمریکا علیه ایران و آشفتگی بازارهای جهانی نفت و گاز، کمیسیون اروپا از کشورهای عضو خواست مصرف انرژی را کاهش داده و برای زمستان پیش رو آمادهتر شوند. «دان یورگنسن» کمیسر انرژی اتحادیه اروپایی، در نامهای خطاب به وزیران انرژی کشورهای عضو هشدار داد اروپا با «بحران قیمت که ریشه در عرضه دارد» مواجه است.
بر اساس گزارش رویترز، وابستگی شدید اروپا به واردات انرژی، این قاره را در برابر شوکهای بازار جهانی آسیبپذیر کرده، چون تأمینکنندگان خارجی ۸۰ درصد نیاز گازی اتحادیه را تأمین میکنند و افزایش قیمت جهانی نفت و گاز در پی جنگ علیه ایران، فشار مضاعفی بر بازار انرژی اروپا وارد کرده است.
رویترز در گزارش خود افزود اروپا تاکنون با کمبود فیزیکی گسترده گاز مواجه نشده اما افزایش شدید قیمتها و دشواری برخی کشورها برای تکمیل ذخایر پیش از زمستان، نگرانیها را افزایش داده، بهویژه آنکه با آغاز فصل سرما، تقاضا برای گاز جهت گرمایش منازل افزایش خواهد یافت.
بر اساس دادههای سازمان زیرساختهای گاز اروپا، سطح ذخایر گاز اتحادیه اروپایی در مجموع ۷۰ درصد است؛ رقمی که ۱۲ درصد پایینتر از مدت مشابه سال گذشته قرار دارد.
یورگنسن همچنین از دولتهای عضو خواست اقدامات احتیاطی خود را تشدید کنند و همزمان با ادامه تزریق گاز به مخازن، برای کاهش مصرف انرژی نیز آماده باشند. او از کشورهای عضو خواست اقداماتی را که میتواند به «تداوم تزریق گاز به مخازن یا کاهش مصرف گاز و برق تا هر زمان که لازم باشد» کمک کند، در نظر بگیرند یا ادامه دهند.
به گفته وی، این اقدامات میتواند شامل محدود کردن دمای ساختمانهای عمومی، جلوگیری از استفاده از سیستمهای گرمایشی در فضاهای باز و خاموش کردن روشناییهای عمومی غیرضروری باشد.
هشدار اندیشکده انگلیسی نسبت به بحران انرژی اروپا
یک اندیشکده انگلیسی هم هشدار داد جنگ آمریکا علیه ایران و احتمال محدود شدن صادرات سوخت واشنگتن، اتکای اروپا به انرژی آمریکا را به خطری تازه تبدیل کرده و راهبرد انرژی این قاره را زیر سوال برده است. مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (روسی) در تحلیلی به قلم «پتراس کاتیناس» پژوهشگر حوزه اقلیم، انرژی و دفاع نوشت: وابستگی اروپا به صادرات انرژی آمریکا قرار بود این قاره را در برابر پیامدهای قطع عرضه از روسیه مصون کند اما تحولات اخیر نشان میدهد این راهبرد میتواند آسیبپذیری تازه و بالقوه قدرتمندی برای اروپا ایجاد کند.
این اندیشکده با اشاره به اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا درباره احتمال ممنوعیت یا اعمال محدودیت بر صادرات گازوئیل این کشور افزود: چنین اقدامی میتواند منطق سیاست موسوم به «سلطه انرژی» واشنگتن را با تناقضی جدی روبهرو کند. این سیاست بر افزایش تولید و صادرات انرژی آمریکا و ترغیب متحدان اروپایی به جایگزین کردن انرژی روسیه با منابع آمریکایی استوار بوده است.
ترامپ ۲۲ سپتامبر/ ۳۱ شهریور اعلام کرد از دولت خود خواسته امکان محدود کردن صادرات گازوئیل را بررسی کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز تأیید کرد مقامهای آن کشور در حال بررسی امکان اجرای ممنوعیت کامل یا محدودیت جزئی صادرات هستند.
این در حالی است که واشنگتن طی سالهای گذشته کشورهای اروپا را به کاهش وابستگی به انرژی روسیه و خرید بیشتر نفت، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع از آمریکا ترغیب کرده بود. چارچوب تجاری آمریکا و اتحادیه اروپایی در سال ۲۰۲۵ نیز بر افزایش قابل توجه خرید انرژی آمریکا از سوی کشورهای اروپا استوار بود.
روسی نوشت: اهمیت تصمیم احتمالی دولت ترامپ تنها به تأثیر آن بر قیمت گازوئیل محدود نمیشود و محدود کردن صادرات در میانه کمبود جهانی سوخت میتواند سوالهایی را درباره قابلیت اتکا به آمریکا به عنوان تأمینکننده انرژی اروپا ایجاد کند.
به نوشته این اندیشکده، شرایط بازار جهانی انرژی در پی جنگ آمریکا علیه ایران و اختلال در مسیرهای عرضه خلیج فارس، این آسیبپذیری را تشدید کرده است.
جریان کشتیرانی از تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ در اسفندماه گذشته همچنان با اختلال جدی مواجه است و صادرات گازوئیل غرب آسیا در این مدت، با وجود ایجاد ترتیبات اضطراری برای کشتیرانی، حدود ۵۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته است.
همزمان منابع جایگزین نیز با محدودیت روبهرو شدهاند. اتحادیه اروپایی واردات فرآوردههای نفتی تولیدشده از نفت خام روسیه در کشورهای سوم را ممنوع و مسکو نیز که از صادرکنندگان عمده گازوئیل جهان به شمار میرود، برای کنترل بازار داخلی خود، صادرات سوخت را محدود کرده است.
بر اساس این تحلیل، آمریکا در چنین شرایطی به یکی از منابع مهم جبران کاهش عرضه روسیه و خاورمیانه برای اروپا تبدیل شده و محدود شدن صادرات آن کشور میتواند فشار بیشتری بر بازار سوخت و اقتصاد اروپا وارد کند.
«اولوف گیل» سخنگوی کمیسیون اروپا در واکنش به این تحولات گفت بروکسل انتظار دارد شرکای نزدیک، پیش از اتخاذ تصمیمهایی که بر بازارهای مشترک تأثیر میگذارد، با یکدیگر مشورت کنند.
مؤسسه سلطنتی خدمات متحد در جمعبندی خود هشدار داد تحولات اخیر، اتکای اروپا به انرژی آمریکا را به یک «ریسک سیاسی» تبدیل کرده است. این وابستگی قرار بود اروپا را از آسیبپذیری در برابر روسیه و خاورمیانه رها کند اما اکنون با احتمال محدود شدن صادرات آمریکا پس از جنگ علیه ایران، این مساله خود به منبع تازهای از ناامنی انرژی برای اروپا تبدیل شده است.
گزارش« وطن امروز» از اعتراضات گسترده در کشورهای اروپا همزمان با افزایش بیسابقه قیمت بنزین و گازوئیل پس از جنگ علیه ایران
تاوان جنگطلبی
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها