گروه بینالملل: جنگ آمریکا علیه ایران این روزها گلوی اروپاییها را بهشدت میفشارد؛ جنگی که قرار بود در مدت کوتاهی به پایان برسد اما اکنون در هفتمین ماه خود، نهتنها به اهداف اعلامشده خود نرسیده، بلکه هزینههای آن بهتدریج به اقتصاد متحدان آمریکا در 2 سوی اقیانوس اطلس منتقل شده است. افزایش قیمت نفت، جهش هزینه سوخت، فشار بر حملونقل و بالا رفتن قیمت کالاها و خدمات، حالا به بخشی از واقعیت اقتصادی مردم کشورهای اروپا و حتی متحدانی مانند استرالیا تبدیل شده است.
قرار بود جنگ، به گفته مقامهای آمریکایی، با یک عملیات محدود و سریع پایان یابد اما طولانی شدن درگیری و تداوم نااطمینانی در بازار انرژی، معادله را برای کشورهای غرب پیچیدهتر کرده است. هرچه جنگ طولانیتر میشود، بازار نفت و گاز نیز نسبت به احتمال اختلال در عرضه انرژی حساستر میشود و این فشار در نهایت خود را در قیمت بنزین و گازوئیل، هزینه حملونقل، قیمت مواد غذایی و قدرت خرید خانوارها نشان میدهد.
اروپا که پیش از این نیز با تورم، هزینه بالای انرژی و رشد ضعیف اقتصادی دست و پنجه نرم میکرد، اکنون با شوک تازهای مواجه شده است. افزایش هزینه واردات انرژی برای اقتصادهایی که بخش مهمی از نیاز خود را از بازار جهانی تأمین میکنند، به معنای فشار بیشتر بر خانوارها، صنایع و دولتهاست. شرکتهای اروپایی نیز با افزایش هزینه تولید و حملونقل روبهرو شدهاند و این هزینهها در بسیاری از موارد در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود.
ماجرا فقط به اروپا محدود نمانده است. افزایش قیمت جهانی نفت و نااطمینانی ناشی از جنگ، متحدان آمریکا در دیگر نقاط جهان، از جمله استرالیا را نیز تحت فشار قرار داده است.
در واقع اکنون پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران دیگر صرفا یک موضوع مربوط به بازارهای مالی یا محافل اقتصادی نیست و اثرات آن به زندگی روزمره مردم رسیده است. افزایش هزینه سوخت، گرانتر شدن حملونقل و فشار بر قیمت کالاها در حالی رخ میدهد که دولتهای غربی همزمان باید برای مهار تورم و حمایت از قدرت خرید شهروندان خود منابع بیشتری را اختصاص دهند.
موج گرانی در استرالیا
استرالیا اگرچه یکی از دورترین کشورها به غرب آسیاست و از نظر جغرافیایی ارتباطی با جنگ آمریکا علیه ایران ندارد اما حتی این کشور اقیانوسیه هم از تبعات جنگ آمریکا علیه ایران در امان نبوده، تا جایی که وزیر خزانهداری استرالیا با هشدار درباره افزایش هزینههای زندگی گفت استرالیاییها بهای سنگینی را برای تحولات آن سوی جهان میپردازند.
«جیم چالمرز» وزیر خارجه استرالیا روز سهشنبه پس از افزایش بهای نفت خام برنت به بالای ۱۰۶ دلار در هر بشکه، جنگ علیه ایران را عامل افزایش «فاجعهبار» هزینههای زندگی دانست و در گفتوگو با شبکه ایبیسی استرالیا افزود: «استرالیاییها بهای سنگینی را برای تحولات آن سوی جهان میپردازند».
این اظهارات در حالی مطرح شد که هیاتمدیره بانک مرکزی استرالیا هم روز سهشنبه در بیانیهای اعلام کرد به افزایش نرخ بهره رسمی نقدی به میزان ۲۵ واحد پایه و رسیدن آن به ۴,۶ درصد رای داده؛ افزایشی که رکود ۱۵ ساله خود را شکست. این بیانیه با بیان اینکه برخی خطرات افزایش تورم در حال تحقق است، افزود: اختلالات بیشتری در عرضه جهانی نفت وجود داشته و دادههای اخیر نشان میدهد رشد تورم در استرالیا بالاتر از حد انتظار بوده است.
این در حالی است که منابع استرالیایی گفتهاند افزایش نرخ بهره فشار را بر وامگیرندگان بیشتر خواهد کرد و بحثها را بر سر سیاستگذاریها در این کشور ۲۸ میلیون نفری شدت بخشیده است. از سوی دیگر آمار بانک مرکزی استرالیا نشان میدهد همزمان با افزایش تورم در این کشور تحت تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران، نرخ بیکاری نیز که حدود 4 درصد بود، باز هم افزایش یافته و از ماه گذشته میلادی به ۴,۶ درصد افزایش یافته است.
انگلیس در آستانه بحران انرژی
بحرانها و چالشهای اقتصادی و انرژی ناشی از جنگ علیه ایران، این روزها ساکنان جزیره انگلیس را هم بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحران عرضه انرژی در انگلیس زنگ خطر را به صدا درآورده است. گفته شده دولت لندن برای مقابله با کمبودهای احتمالی و کنترل مصرف انرژی، فعالسازی طرحهای اضطراری شامل سهمیهبندی سوخت و اعمال محدودیتهای تردد را در دستور کار قرار داده است.
بر اساس گزارش تارنمای اسپانیایی ال اکونومیستا، شوک انرژی پس از جنگ علیه ایران بهشدت به انگلیس ضربه زده است و اگر در زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، این کشور به دلیل وابستگی به واردات انرژی، یکی از بیشترین آسیبها را از بحران انرژی متحمل شد، اکنون ترکیب چالشهای اقلیمی و فشارهای ژئوپلیتیک پس از جنگ علیه ایران بحران را در انگلیس تشدید کرده است.
همزمان با آنکه اپراتور ملی شبکه برق انگلیس هشدار داده عرضه برق ممکن است محدود شود، جزئیاتی از برنامههای دولت لندن برای سهمیهبندی گازوئیل در صورت وخیمتر شدن بحران عرضه، در رسانهها منتشر شد.
همزمان تامینکنندگان انرژی در انگلیس از مشتریان میخواهند در ازای دریافت نوعی امتیاز مانند تخفیف در قبوض، مصرف خود را کاهش دهند. در بخش سوخت نیز اخبار نگرانکننده درباره گازوئیل باعث شده مقامات تدوین سناریوهای جایگزین (طرح بی) را در دستور کار قرار دهند.
به گزارش دیلی اکسپرس، این طرحها شامل اولویت سوختگیری برای خدمات امدادی و حملونقل عمومی و همچنین کاهش موقت حد مجاز سرعت به ۸۰ کیلومتر در ساعت است. «لوئیزا جیمز» خبرنگار سیاسی انگلیسی پیشتر (ماه مارس) اعلام کرده بود برنامههای اضطراری دولت برای مقابله با بحران انرژی شامل اقداماتی مانند سهمیهبندی بنزین، اولویت تامین برای خدمات امدادی و حملونقل عمومی است. همچنین گزارشهایی از تعیین حد سرعت موقت ۸۰ کیلومتر بر ساعت برای کاهش تقاضای سوخت وجود دارد.
همچنین در طرح جایگاههای سوخترسانی ویژه مقرر شده خودروهای امدادی و خدمات حیاتی، برای سوختگیری در ایستگاههایی که تعیین شده، اولویت داشته باشند. همچنین طبق طرح توزیع عمده، شرکتهای نفتی ملزم خواهند شد تامین سوخت بخشهای ضروری را در اولویت کاری خود قرار دهند.
همچنین طرح حداکثر خرید، فروش سوخت در ایستگاههای عمومی را به مقدار مشخصی در هر بار مراجعه محدود میکند تا اطمینان حاصل شود همه رانندگان به سوخت دسترسی دارند. این طرح همچنین میتواند ساعات فروش سوخت را محدود کند.
موسسه خدمات خودرویی «آرایسی» پیشبینی کرد قیمت گازوئیل در انگلیس به دلیل تداوم تنشها در خاورمیانه در پایان هفته به بالاترین سطح تاریخ خود برسد. این موسسه اعلام کرد میانگین قیمت گازوئیل در جایگاههای سوخت انگلیس به ۱۹۹,۱۸ پنس در هر لیتر رسیده و رکورد پیشین ۱۹۹,۰۹ پنس در ژوئن ۲۰۲۲ را پشت سر گذاشته است.
فرانسویها کم آوردند!
فرانسویها هم حالا هزینه جنگ آمریکا علیه ایران را در زندگی روزمره خود احساس میکنند؛ از افزایش قیمت سوخت و انرژی گرفته تا کاهش قدرت خرید و فشار بیشتر بر دستمزدها. در شرایطی که جنگ وارد هشتمین ماه خود شده، موج گرانی انرژی به یکی از عوامل تشدید فشار اقتصادی بر مردم فرانسه تبدیل شده و اعتراضها علیه کاهش قدرت خرید و سیاستهای بودجهای دولت را تشدید کرده است.
هشدار درباره این پیامدها تنها از سوی معترضان فرانسوی مطرح نمیشود. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا روز دوشنبه ۲۸ سپتامبر اعلام کرد جهش اخیر تورم در منطقه یورو عمدتا از افزایش قیمت نفت و گاز ناشی از جنگ آمریکا و ایران سرچشمه گرفته است. او گفت: تورم منطقه یورو از ۳ درصد عبور کرده و ممکن است تا پایان سال به حدود ۴ درصد برسد که این میزان 2 برابر هدف بانک مرکزی اروپاست.
فرانسه نیز مستقیما درگیر این موج انرژی شده است. دولت امانوئل مکرون هفته گذشته اعلام کرد به دلیل جهش قیمت سوخت، کمکهای انرژی برای خانوارهای کمدرآمد و افرادی که مسافت زیادی را برای رفتوآمد به محل کار طی میکنند، افزایش خواهد یافت. شمار مشمولان این حمایت از ۳ میلیون نفر به ۵,۵ میلیون نفر افزایش یافت و دولت برای بخشهایی مانند ماهیگیری، کشاورزی و ساختمان نیز کمکهای جدیدی در نظر گرفت.
با این حال، کمکهای دولتی نتوانسته خشم اجتماعی را فروبنشاند. روز سهشنبه کارکنان بخش دولتی فرانسه در سراسر آن کشور دست به اعتصاب و تجمع زدند؛ اعتراضی که 2 روز پیش از ارائه پیشنویس بودجه ۲۰۲۷ دولت برگزار شد. اتحادیهها به انجماد حقوق کارکنان دولت و کاهش قدرت خرید آنان اعتراض دارند و خواستار افزایش دستمزدها متناسب با تورم هستند. رویترز گزارش داد دولت قصد دارد حقوق پایه کارکنان دولت را در سال ۲۰۲۷ نیز تغییر ندهد؛ اقدامی که اتحادیهها میگویند در سالهای گذشته موجب کاهش 2 رقمی قدرت خرید کارکنان شده است.
این اعتراضها در شرایطی رخ میدهد که افزایش هزینه انرژی، فشار مضاعفی بر اقتصاد فرانسه وارد کرده است. افزایش قیمت سوخت تنها هزینه رفتوآمد مردم را بالا نمیبرد، بلکه از طریق حملونقل، تولید، کشاورزی و خدمات به قیمت طیف گستردهای از کالاها منتقل شده است. معاون بانک مرکزی اروپا نیز هشدار داد بالا ماندن قیمت گازوئیل میتواند به دلیل نقش گسترده این سوخت در زنجیره تولید و توزیع، تورم عمومی را بیشتر کند.
در همین حال، دامنه اعتراضها از کارکنان دولت فراتر رفته است. معلمان، کارکنان بیمارستانها و آتشنشانان نیز در اعتصاب این هفته مشارکت دارند و دانشآموزان در بیش از ۳۳۰ دبیرستان اقدام به اعتراض و مسدود کردن ورودی مدارس کردهاند. معترضان علاوه بر مسائل معیشتی، از کمبود معلم، کلاسهای شلوغ و کاهش منابع آموزشی نیز شکایت دارند.
به این ترتیب، پیامدهای جنگ آمریکا علیه ایران دیگر در بازار نفت و نمودارهای اقتصادی باقی نمانده و به خیابانهای فرانسه رسیده؛ جایی که افزایش هزینه انرژی، کاهش قدرت خرید و نگرانی از سیاستهای ریاضتی دولت، به هم گره خوردهاند.
آلمان هم ضربه خورد!
آلمانها هم هزینه جنگ آمریکا علیه ایران را میپردازند. طبق اعلام اداره آمار فدرال آلمان، نرخ تورم این کشور در آگوست (ماه گذشته) به ۲,۹ درصد رسید، در حالی که این رقم در ژوئیه (2 ماه گذشته) ۲,۸ و در ژوئن ۲,۳ درصد بود. اداره آمار آلمان صراحتا اعلام کرد افزایش قیمت انرژی که عمدتا ناشی از جنگ علیه ایران است، یکی از عوامل اصلی تشدید تورم بوده و این فشار بهویژه در قیمت سوخت خودروها دیده شده است.
شدت افزایش قیمت سوخت در آلمان به حدی رسیده که دولت برلین بار دیگر سراغ کاهش مالیات سوخت رفته است. پارلمان آلمان ۲۵ سپتامبر کاهش موقت مالیات بنزین و گازوئیل به میزان ۱۷ سنت یورو در هر لیتر را تصویب کرد. این تخفیف از اکتبر تا دسامبر اجرا میشود و ۲,۵ میلیارد یورو برای دولتهای فدرال و ایالتی هزینه خواهد داشت.
وزارت اقتصاد آلمان نیز در گزارش سپتامبر خود تأکید کرد ادامه بحران در غرب آسیا باعث افزایش نااطمینانی و «تورم انرژی» شده و این وضعیت درآمد خانوارهای آلمانی را کاهش داده است. این وزارتخانه همچنین از کند شدن محسوس فعالیت اقتصادی در 3 ماه سوم سال خبر داد.
حتی شرکت هواپیمایی لوفتهانزا آلمان هم از نتایج جنگ علیه ایران ضربه خورده است. مدیرعامل این شرکت روز ۲۹ سپتامبر اعلام کرد هزینه اضافه سوخت جت این شرکت در سال ۲۰۲۶ احتمالا از برآورد قبلی ۱,۵ میلیارد یورو فراتر خواهد رفت. سوخت هواپیما ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینههای شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد.
قبض سنگین انرژی برای ایتالیاییها
ایتالیا یکی از کشورهای اروپاست که افزایش قیمت انرژی پس از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران فشار قابل توجهی بر خانوارها و کسبوکارهای آن وارد کرده است. خبرگزاری ایتالیایی آنسا گزارش داد بر اساس برآورد انجمن ملی صنایع دستی و کسبوکارهای کوچک ایتالیا (CNA)، این کشور تنها در فاصله اول مارس تا ۳۱ آگوست ۲۰۲۶ حدود ۱۱,۶ میلیارد یورو هزینه اضافه برای سوخت، برق و گاز متحمل شده است. به نوشته آنسا، ۵,۸ میلیارد یورو از این هزینه اضافه مربوط به افزایش قیمت بنزین و گازوئیل بوده است.
انجمن ملی صنایع دستی و کسبوکارهای کوچک ایتالیا در این گزارش تأکید کرد این شوک انرژی هم خانوادههای ایتالیایی و هم شرکتهای کوچک را تحت فشار قرار داده و بیش از نیمی از هزینه اضافه ثبتشده به بخش حملونقل و سوخت مربوط میشود. خبرگزاری آنسا همچنین نوشت مصرف بنزین در ایتالیا در ژوئیه به ۹۰۰ هزار تن رسید که بالاترین میزان در ۱۶ سال گذشته بود.
فشار قیمتها به اندازهای بوده که دولت ایتالیا نیز برای کنترل هزینه سوخت وارد عمل شده است. در همین زمینه، رویترز گزارش داد دولت ایتالیا برای کاهش فشار ناشی از قیمت بالای سوخت، کاهش مالیات بر بنزین و گازوئیل و مجموعهای از اقدامات حمایتی را دنبال کرده است.
تورم ۴,۹ درصدی اسپانیا
اسپانیا یکی از روشنترین نمونههای انتقال شوک انرژی جنگ علیه ایران به تورم داخلی است. روزنامه اسپانیایی الپائیس ۲۹ سپتامبر گزارش داد بر اساس برآورد اولیه مؤسسه ملی آمار اسپانیا (INE)، نرخ تورم سالانه این کشور در سپتامبر به ۴,۹ درصد رسید؛ در حالی که این رقم ماه آگوست ۴,۳ درصد بود. این بالاترین نرخ تورم اسپانیا از فوریه ۲۰۲۳ محسوب میشود.
الپائیس علت اصلی جهش تورم را افزایش شدید قیمت سوخت عنوان کرد و نوشت قیمت محصولات انرژی در سپتامبر ۲۱,۶ درصد افزایش یافت. این روزنامه همچنین گزارش داد از زمان آغاز جنگ، افزایش قیمت انرژی بار دیگر به سایر بخشهای سبد مصرفی خانوارها سرایت کرده است.
در همین حال، دولت اسپانیا برای جلوگیری از انتقال کامل شوک انرژی به مردم و بخشهای اقتصادی، از ادامه حمایت از مصرفکنندگان سوخت، کشاورزان و شرکتهای حملونقل خبر داد.
هلند و ۱۱,۵ میلیارد یورو هزینه اضافی
هلند از نظر هزینه اضافه واردات سوختهای فسیلی نیز در میان کشورهای اروپا وضعیت قابل توجهی دارد. بر اساس مطالعه مرکز پژوهشی «انرژی و هوای پاک» (CREA)، واردکنندگان سوختهای فسیلی جهان طی 6 ماه نخست جنگ ۳۳۰ میلیارد دلار هزینه اضافه نسبت به قیمتهایی که بازار پیش از جنگ انتظار داشت، پرداخت کردهاند.
در این میان، هلند یکی از بزرگترین پرداختکنندگان هزینه اضافه انرژی در اروپاست و برآورد مطالعه مرکز پژوهشی انرژی و هوای پاک هزینه اضافه واردات سوختهای فسیلی آن کشور را حدود ۱۱,۵ میلیارد یورو اعلام کرده است.
نویسندگان این گزارش، «لوک ویکندن» و «لائوری میلیویرتا» توضیح دادهاند این هزینه اضافه نتیجه افزایش قیمت نفت خام، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی مایع پس از آغاز جنگ علیه ایران است. بر اساس این گزارش، در 6 ماه نخست بحران، قیمت گاز طبیعی مایع در اروپا به طور متوسط حدود ۶۰ درصد بالاتر از پیشبینیهای بازار پیش از جنگ بود؛ قیمت گازوئیل نیز ۵۹ درصد بالاتر از آن سطح قرار گرفت.
فشار در جایگاههای سوخت هلند نیز آشکار بوده است. شبکه یورونیوز ۲۴ سپتامبر گزارش داد قیمت متوسط بنزین در هلند به ۲,۴۳ یورو برای هر لیتر رسیده بود که بالاترین رقم در اروپا در آن مقطع محسوب میشد. یورونیوز قیمت بنزین دانمارک را ۲,۳۵ یورو و فنلاند را ۲,۳۲ یورو اعلام کرد.
یونان زیر فشار شدید بر قدرت خرید
در یونان، مساله افزایش قیمت انرژی بیش از هر چیز خود را در هزینه زندگی مردم نشان داده است. شبکه یورونیوز در گزارشی درباره بحران سوخت اروپا اعلام کرد قیمت بنزین در یونان اواخر سپتامبر به ۲,۲ یورو برای هر لیتر رسید. یورونیوز در همان گزارش تأکید کرد وقتی قیمت سوخت بر اساس قدرت خرید مردم محاسبه شود، یونان در میان کشورهای اتحادیه اروپایی یکی از شدیدترین فشارها را تجربه کرده است.
روزنامه یونانی کاتیمیرینی نیز با بررسی افزایش قیمت انرژی هشدار داد رشد قیمت سوخت، برق و گاز طبیعی فشار بیشتری بر بودجه خانوارها و هزینه فعالیت کسبوکارها وارد کرده است.
جنگ تحمیلی علیه ایران، پس از آمریکا اقتصاد اروپا و اقیانوسیه را نیز دچار بحران کرد
جنگ سوخت
ارسال نظر
پربیننده