گروه بین‌الملل: یک اختلال سایبری فقط در عرض چند ثانیه حداقل برای بیش از 2 روز کلیت سیستم حمل و نقل هوایی آمریکا را با چالش بی‌سابقه روبه‌رو کرد؛ چالشی که روز جمعه در همان ساعات نخست به زمینگیر شدن حداقل 3 هزار پرواز در آسمان آمریکا منجر شد و تا روز شنبه تعداد پروازهای متوقف شده، لغوشده یا با تاخیرهای بالای 5 ساعت را به بیش از 15 هزار پرواز رساند!
به گزارش «وطن امروز» حادثه‌ای که روزهای جمعه و شنبه پروازهای آمریکا را زمینگیر کرد و تبعات آن حتی تا سومین روز پس از حادثه در روز یکشنبه هم ادامه داشت، حادثه‌ای عادی نبود و به گفته منابع آمریکایی برای اولین‌بار در ربع قرن اخیر - از 11 سپتامبر 2001 - همه پروازها در آمریکا دستور فرود اضطراری دریافت کردند. هرچند دولت تروریست آمریکا به صورت رسمی تلاش کرد این ماجرا را حمله سایبری اعلام نکند اما در آمریکا روایت‌های متعددی تاکید کرده‌اند اختلال گسترده و بزرگی که در سیستم ناوبری آن کشور از روز جمعه آغاز شد، بی‌ارتباط با حمله سایبری نبوده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس هم پس از حوادث اخیر آمریکا گزارش داد همزمانی توقف پروازها با اختلال گسترده خدمات مایکروسافت و چند حادثه غیرعادی دیگر در آمریکا نگرانی‌هایی درباره احتمال وقوع یک حمله سایبری گسترده ایجاد کرده است.
روزنامه گاردین نیز در پوشش زنده این حادثه، احتمال حمله سایبری را در کنار سایر فرضیه‌ها مطرح کرد. «مارک‌وین مولین» وزیر امنیت داخلی آمریکا هم در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال حمله سایبری گفت: «هنگام بررسی علت چنین اتفاقی، با توجه به تعداد حملات سایبری، باید این احتمال را نیز در نظر گرفت». رسانه انگلیسی همچنین گزارش داد اختلال شبکه مخابراتی تحت نظارت شرکت‌های دفاعی و فناوری، ارتباطات رادیویی میان خلبانان و مراکز کنترل ترافیک هوایی را تحت تأثیر قرار داده و این اختلالات بیش از هرچیز دیگری به حمله سایبری شباهت دارد.
فرسودگی زیرساخت‌های سایبری
حتی اگر روایت رسمی دولت آمریکا درباره فرسودگی ساختارها را به عنوان علت بحران اخیر در حمل و نقل هوایی در نظر بگیریم، باز هم نمی‌توان حمله سایبری را رد کرد. روایت رسمی دولت آمریکا اختلالات اخیر در ناوبری هوایی را ناشی از فرسودگی زیرساخت‌ها بیان کرد. «شان دافی» وزیر حمل و نقل آمریکا اعلام کرد فرسودگی و اختلال ناشی از خطا در فرآیند تعویض تجهیزات و اضافه‌بار روترهای شبکه باعث توقف و لغو هزاران پرواز شد.
«استیو آرویو» کارشناس ایمنی هوانوردی و خلبان سابق شرکت یونایتد ایرلاینز هم به خبرگزاری ای‌پی گفت علت اختلالات اخیر در حمل و نقل هوایی آمریکا فرسودگی فناوری در سیستم کنترل ترافیک هوایی است.
در واقع پرتکرارترین اظهارنظرها درباره زمینگیر شدن سیستم حمل و نقل هوایی آمریکا در روز جمعه این است که این بحران نشان داد زیرساخت‌های حیاتی آمریکا تا چه اندازه به تجهیزات قدیمی و شبکه‌های ارتباطی وابسته‌اند و همین وابستگی نیز باعث آسیب‌پذیری بیشتر آنها شده است.
از سوی دیگر به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، فرسودگی زیرساخت‌های آمریکا می‌تواند یکی از دلایلی باشد که زمینه‌ساز حمله سایبری به سیستم حمل و نقل هوایی آمریکا شده است. به بیان دیگر، کشوری که مدعی دارا بودن پیشرفته‌ترین شرکت‌های فناوری، بزرگ‌ترین مراکز داده و بخش مهمی از صنعت امنیت سایبری جهان است، همچنان در حفاظت از زیرساخت‌های سایبری خود با مشکلات جدی روبه‌رو است.
اعتراف به ضعف ساختاری
مقامات بسیاری در آمریکا به ضعف زیرساختی آن کشور اذعان کرده‌اند. «دیو هینچمن» مدیر بخش فناوری اطلاعات و امنیت سایبری دفتر پاسخگویی دولت تروریست آمریکا پیش‌تر در گفت‌وگو با شبکه خبری «فدرال نیوز نت وُرک» درباره آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی آمریکا هشدار داده بود. او با اشاره به محدودیت بودجه در برخی تأسیسات کوچک گفته بود: «در بسیاری موارد، به‌ویژه در تأسیسات کوچک‌تر، بودجه محدودی وجود دارد و به همین دلیل امنیت سایبری در اولویت آنها نیست».
هینچمن علاوه بر این تأکید کرده بود استفاده از فناوری‌های قدیمی، تجهیز این مراکز به ابزارهای امنیتی جدید را دشوار کرده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا نیز در گزارشی درباره تهدیدهای سایبری علیه زیرساخت‌های حیاتی، ریشه آسیب‌پذیری را در ساختار پراکنده و فرسوده این زیرساخت‌ها دانست. در این گزارش تأکید شد بخش بزرگی از زیرساخت‌های حیاتی آمریکا در مالکیت شرکت‌های خصوصی قرار دارد و اداره آنها میان نهادهای متعدد فدرال، ایالتی و محلی تقسیم شده است.
گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا که شهریور امسال منتشر شد هم نشان می‌دهد آسیب‌پذیری فقط به شبکه‌های عمومی و تأسیسات خدماتی محدود نیست و سامانه‌های هوانوردی آن را نیز در برمی‌گیرد. بر اساس این گزارش، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا روزانه خدمات کنترل ترافیک هوایی را برای بیش از ۴۴ هزار پرواز و ۳ میلیون مسافر فراهم می‌کند، با این حال، این سازمان هنوز برای شناسایی و مقابله فوری با تمام تهدیدها ابزارهای کافی در اختیار ندارد.
فرسودگی فراتر از آسمان
ضعف زیرساختی آمریکا فقط به سامانه‌های سایبری و شبکه کنترل پرواز محدود نمی‌شود. بررسی وضعیت جاده‌ها، پل‌ها، شبکه برق و تأسیسات آبرسانی نشان می‌دهد بخش‌های مختلف زیرساختی آمریکا نیز با انباشت مشکلات ناشی از فرسودگی، کمبود سرمایه‌گذاری و عقب‌ماندگی در نوسازی روبه‌رو هستند.
گزارش سال ۲۰۲۵ انجمن مهندسان عمران آمریکا درباره وضعیت زیرساخت‌های آن کشور به فرسودگی زیرساخت‌های حیاتی پرداخته است. این انجمن که هر 4 سال یک‌بار وضعیت زیرساخت‌های آمریکا را ارزیابی می‌کند، به مجموع زیرساخت‌ها از میانگین نمره‌های خود فقط 30 از 100 داده است؛ نمره‌ای که نشان‌دهنده وضعیتی ضعیف و فاصله قابل توجه زیرساخت‌های آمریکا با شرایط مطلوب است. در این ارزیابی، زیرساخت‌های جاده‌ای، انرژی، هوانوردی و فاضلاب نمره «معمولی» گرفته‌اند، وضعیت آب آشامیدنی «منفی 30» ارزیابی شده و شبکه حمل و نقل عمومی و مدیریت آب‌های سطحی نیز نمره «معمولی» دریافت کرده‌اند. نکته مهم‌تر آنکه این انجمن برای رساندن تمام بخش‌های زیرساختی آمریکا به وضعیت مطلوب، به ۹ هزار و ۱۰۰ میلیارد دلار نیاز به سرمایه‌گذاری اشاره کرده و افزوده با فرض تداوم سطح فعلی سرمایه‌گذاری‌ها، ۳ هزار و ۷۰۰ میلیارد دلار از این نیاز تأمین نخواهد شد.
جاده‌ها و پل‌ها؛ میلیون‌ها سفر روی سازه‌های فرسوده
وضعیت جاده‌های آمریکا نیز یکی از روشن‌ترین نمونه‌های فرسودگی زیرساختی است. بر اساس گزارش انجمن مهندسان عمران آمریکا، ۳۹ درصد جاده‌های اصلی در وضعیت نامطلوب یا متوسط قرار دارند. رانندگی در جاده‌های فرسوده و پرترافیک، علاوه بر اتلاف وقت، سالانه بیش از هزار و ۴۰۰ دلار هزینه اضافه برای هر راننده آمریکایی ایجاد می‌کند. این انجمن همچنین اعلام کرد برای اصلاح و نوسازی شبکه جاده‌ای آمریکا طی ۱۰ سال آینده، با وجود منابع مالی پیش‌بینی‌شده، ۶۸۴ میلیارد دلار کمبود سرمایه‌گذاری وجود دارد.
وضعیت پل‌ها نیز چندان بهتر نیست. بر اساس داده‌های اداره بزرگراه‌های فدرال آمریکا که در گزارش دفتر پژوهش کنگره در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، از مجموع ۶۲۴ هزار پل جاده‌ای آمریکا، نزدیک ۴۲ هزار پل، معادل ۶,۷ درصد، در وضعیت نامطلوب قرار دارند. افزون بر این، حدود ۶۲ هزار پل با محدودیت وزن عبور خودروها مواجهند؛ یعنی مقام‌های محلی برای جلوگیری از فشار بیش از حد بر سازه، ناچار شده‌اند عبور برخی وسایل نقلیه سنگین را محدود کنند. این آمار نشان می‌دهد حتی شبکه‌ای که ستون اصلی جابه‌جایی کالا و مسافر در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان محسوب می‌شود، با حجم قابل توجهی از سازه‌های نیازمند تعمیر و بازسازی روبه‌رو است.
انجمن مهندسان عمران آمریکا همچنین در گزارش خود تأکید کرد فرسودگی جاده‌ها، پل‌ها و شبکه‌های حمل و نقل، هزینه جابه‌جایی کالا را افزایش می‌دهد و بهره‌وری اقتصادی را کاهش داده است. «دارن اولسون» رئیس گروه تدوین این گزارش هشدار داد حتی یک نقص یا اختلال در محیط زیرساختی کشور می‌تواند اثر خود را بلافاصله بر زندگی میلیون‌ها خانواده‌ها و فعالیت کسب‌وکارها نشان دهد.
شبکه آبرسانی با صدها هزار کیلومتر لوله فرسوده
در حوزه آب نیز آمارها از انباشت جدی مشکلات حکایت دارد. آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا در ارزیابی نیازهای زیرساختی آب آشامیدنی اعلام کرد سامانه‌های آبرسانی تا سال ۲۰۴۱ به ۶۲۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای حفظ و بهبود خدمات نیاز دارند. از این رقم، بیش از ۴۲۲ میلیارد دلار صرفا برای جایگزینی یا بازسازی خطوط انتقال و توزیع آب برآورد شده است. این وضعیت نشان می‌دهد بخش بزرگی از شبکه آبرسانی آمریکا با مشکل فرسودگی لوله‌ها و تجهیزات روبه‌رو است.
بر اساس پژوهشی که سال ۲۰۲۵ در نشریه تخصصی انجمن آبرسانی آمریکا منتشر شد، ۷۲۷ هزار کیلومتر از لوله‌های آب در آمریکا و کانادا - یک‌پنجم کل شبکه - از عمر مفید خود عبور کرده و نیازمند جایگزینی است. همین پژوهش از وقوع ۲۶۰ هزار شکستگی لوله آب در هر سال در آمریکا و کانادا خبر داده و هزینه سالانه تعمیر این شکستگی‌ها را ۲,۶ میلیارد دلار برآورد کرده است. همچنین ۷۷۰ هزار مایل از خطوط آبرسانی 2 کشور بیش از ۵۰ سال عمر دارند. این ارقام نشان می‌دهد فرسودگی شبکه آب تنها یک مساله مربوط به کیفیت خدمات شهری نیست، بلکه می‌تواند به هدررفت منابع آب، افزایش هزینه تعمیرات و اختلال در تأمین آب شهروندان منجر شود.
شبکه برق با تجهیزات قدیمی
شبکه برق آمریکا نیز دچار فرسودگی است. وزارت انرژی آمریکا در گزارشی درباره وضعیت شبکه برق اعلام کرد حدود ۷۰ درصد خطوط انتقال برق بیش از ۲۵ سال عمر دارند و به نیمه دوم عمر معمول خود، یعنی دوره‌ای که معمولا بین ۵۰ تا ۸۰ سال در نظر گرفته می‌شود، نزدیک شده‌اند. این وزارتخانه هشدار داد فرسودگی تجهیزات در کنار افزایش تقاضای برق، شبکه را در برابر اختلال‌های زنجیره‌ای آسیب‌پذیر کرده، به گونه‌ای که خرابی یک بخش از شبکه می‌تواند به اختلال در بخش‌های دیگر منجر شود.
گزارش انجمن مهندسان عمران آمریکا نیز تصویری تاریک از تجهیزات شبکه برق آمریکا ارائه کرد. بر اساس این گزارش، ۷۰ درصد ترانسفورماتورهای برق آمریکا بیش از ۲۵ سال عمر دارند. همچنین ۶۰ درصد کلیدهای مدار این شبکه بیش از ۳۰ سال قدمت دارند و ۷۰ درصد خطوط انتقال برق نیز بیش از ۲۵ سال پیش احداث شده‌اند. این فرسودگی در شرایطی اهمیت بیشتری می‌یابد که تقاضای برق آمریکا با توسعه مراکز داده، صنایع انرژی‌بر و گسترش فناوری‌های جدید رو به افزایش است.
انجمن مهندسان عمران آمریکا هم برای بخش انرژی، طی ۱۰ سال آینده هزار و ۸۸۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مورد نیاز برآورد کرده اما با فرض تداوم سطح فعلی سرمایه‌گذاری‌ها ۵۷۸ میلیارد دلار از این نیاز بدون تأمین مالی باقی خواهد ماند. این رقم در کنار کمبود سرمایه‌گذاری در جاده‌ها، پل‌ها و شبکه آبرسانی، نشان می‌دهد مساله زیرساختی آمریکا با تزریق منابع محدود مالی یا اجرای چند طرح مقطعی حل نخواهد شد و به برنامه‌ای بلندمدت برای بازسازی شبکه‌های حیاتی نیاز دارد.
فرسودگی ماشین جنگی آمریکا
فرسودگی زیرساخت‌های آمریکا به بخش نظامی آن کشور نیز رسیده است. بر اساس گزارش دفتر پاسخگویی دولت آمریکا که آگوست ۲۰۲۶ منتشر شد، وزارت جنگ آمریکا با ۲۸۵ میلیارد دلار عقب‌ماندگی در تعمیر و نگهداری تأسیسات نظامی روبه‌رو است. این وزارتخانه بیش از ۷۳۶ هزار ساختمان و سازه در سراسر جهان دارد که یک‌سوم آنها بیش از ۵۰ سال عمر دارند. گزارش تأکید می‌کند ارتش آمریکا حتی نتوانسته تأمین ۹۰ درصد بودجه مورد نیاز تعمیرات را محقق کند و تنها ۸۰ درصد نیازهای برآورد شده را تأمین کرده است. دفتر پاسخگویی دولت هشدار داد غفلت از تعمیر زیرساخت‌های مأموریت‌محور، از جمله باندهای پرواز و انبارها و مراکز تعمیراتی، می‌تواند آمادگی عملیاتی نیروهای نظامی را کاهش دهد.
در کنار فرسودگی تجهیزات و تأسیسات نظامی، کاهش ذخایر موشکی آمریکا و دشواری جایگزینی مهمات مصرف‌شده به یکی از نگرانی‌های جدی محافل نظامی واشنگتن تبدیل شده است. مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا در گزارشی در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ همزمان با ادامه جنگ علیه ایران اعلام کرد واشنگتن در جریان جنگ اخیر نیمی از ذخایر اولیه برخی مهمات کلیدی، از جمله موشک‌های رهگیر پاتریوت، تاد و موشک‌های ضربتی دقیق را مصرف کرده است. مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی نیز در ارزیابی اکتبر ۲۰۲۶ خود برآورد کرد آمریکا در جریان جنگ علیه ایران، هزار و ۶۰ تا هزار و ۴۳۰ موشک رهگیر پاتریوت، معادل ۴۵ تا ۶۱ درصد ذخایر پیش از جنگ و ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک تاد از مجموع ذخایر ۳۶۰ فروندی خود را مصرف کرد. این مؤسسه همچنین از شلیک دست‌کم هزار موشک کروز تاماهاوک خبر داد. برآوردها نشان می‌دهد بازسازی ذخایر پاتریوت ممکن است تا میانه سال ۲۰۲۹ و جایگزینی موشک‌های تاد تا پایان همان سال زمان ببرد؛ بازسازی ذخایر تاماهاوک نیز در برخی برآوردها تا سال ۲۰۳۰ طول خواهد کشید. به این ترتیب، مساله اصلی برای حوزه نظامی آمریکا ظرفیت محدود کارخانه‌ها، زنجیره پیچیده تأمین و زمان طولانی ساخت مهمات پیشرفته است و بر همین اساس توان آمریکا برای جبران سریع ذخایر مصرف‌شده بسیار محدود خواهد بود.
اختلال گسترده در ناوبری هوایی و شبکه برق و آبرسانی فرسوده نشان می‌دهد بحران زیرساختی ایالات متحده گسترده است
پایه‌های مستهلک آمریکا!
ارسال نظر
پربیننده