علی دارایی: با نزدیک شدن به دیدار ایران و مصر در جامجهانی ۲۰۲۶، آنچه بیش از فوتبال به چشم میآید، اصرار عجیب میزبان آمریکایی بر تبدیل یک مسابقه ورزشی به صحنه نمایشهای مضحک است؛ اصراری که نه ریشه در قواعد فوتبال دارد و نه با اصول بیطرفی مسابقات بینالمللی همخوانی دارد. مساله، مخالفت با «فرهنگ یک شهر» نیست؛ مساله این است که چرا ۲ کشور اسلامی باید ناچار شوند زیر بار خواستههایی بروند که هیچ ارتباطی با زمین فوتبال و فرهنگ و اعتقادات مذهبیشان ندارد. مسؤولان محلی سیاتل، با تکیه بر مفهومی موسوم به «سنت شهری»، تلاش میکنند برنامههایی را به مسابقه ایران - مصر الصاق کنند که ماهیت آنها سیاسی، اجتماعی و بهشدت حساس است. این در حالی است که در منطق ورزش حرفهای، میزبان موظف است شرایطی برابر برای همه تیمها فراهم کند، نه اینکه از جایگاه میزبانی برای القای ضدارزشهای خاص خود استفاده کند. احترام، مفهومی دوطرفه است؛ همانطور که در جامجهانی قطر از تیمها خواسته شد به چارچوبهای فرهنگی میزبان احترام بگذارند، حالا نیز میزبان موظف است خطوط قرمز میهمانان را به رسمیت بشناسد. ایران و مصر، هر ۲ به صراحت اعلام کردهاند این نوع برنامهها با باورهای دینی، اجتماعی و فرهنگیشان در تضاد است. این مخالفت نه ناگهانی است و نه غیرمنطقی. فوتبال برای این کشورها، عرصه رقابت ورزشی است، نه میدان منازعه ضدارزشی. با این حال، برخی مسؤولان آمریکایی، به جای درک این تفاوت بنیادین، مسیر فشار رسانهای و اخلاقی را انتخاب کردهاند؛ مسیری که بیشتر به تحمیل شباهت دارد تا گفتوگو. نکته نگرانکنندهتر، تلاش برای مشروعیتبخشی به این فشار با ارجاع به تجربههای گذشته است. مقایسه شرایط امروز با جامجهانی ۲۰۲۲، نادیده گرفتن این واقعیت است که همان تجربه نیز نشان داد ورود شعارها و نمادهای غیرورزشی، تا چه اندازه میتواند مسابقات را به حاشیه بکشاند. مسؤولان آمریکایی میگویند این برنامهها بخشی از هویت شهرشان است اما سوال ساده این است: آیا هویت یک شهر باید بر هویت ملی و مذهبی ۲ کشور دیگر تحمیل شود؟ آیا میزبان حق دارد چارچوب بازی را از فوتبال به موضوعات اجتماعی مناقشهبرانگیز تغییر دهد؟ پاسخ روشن است: میزبانی، مجوز دخالت در باور دیگران نیست. اصرار بر اجرای این برنامهها، بیش از آنکه نشانه دفاع از ارزشها باشد، نشانه بیتوجهی به اصل بیطرفی است؛ اصلی که اگر فروبریزد، فوتبال جهانی به صحنه کشمکشهای سیاسی و فرهنگی تبدیل میشود. ایران و مصر، با مخالفت رسمی خود، در واقع از حق بدیهی خود دفاع میکنند: حق بازی فوتبال، بدون فشار، بدون نمایش اجباری و بدون تحمیل خواستههای عجیب میزبان. جام جهانی باید میدان رقابت باشد، نه آزمایشگاه ایدئولوژی. اگر قرار است احترام معنایی واقعی داشته باشد، باید از میزبان آغاز شود، نه از تیمهایی که تنها برای بازی فوتبال به زمین قدم میگذارند.
پربیننده