سیدعلی موسوی: در دنیای پیچیده جنگهای روانی و رسانهای، «نماد» دیگر یک مفهوم صرفاً فرهنگی یا هنری نیست، بلکه به ابزاری قدرتمند برای مهندسی افکار عمومی و تغییر مسیر جنبشهای اجتماعی تبدیل شده است. آنچه در اعتراضات اخیر بازار تهران شاهد بودیم، تکرار دقیق یک الگوی شناختهشده در تاریخ معاصر است: استفاده از یک تصویر احساسی برای سوق دادن اعتراضات اقتصادی و صنفی به سمت اغتشاشات سیاسی و بیثباتی.
الگوی «مرد تانکها» در میدان تیانآنمن، نمونهای کلاسیک از این تکنیک است. رسانههای غربی با تمرکز بیسابقه بر تصویر یک مرد تنها که در برابر ستونی از تانکها ایستاده، خشونت گسترده و هرجومرجی که در آن اعتراضات جریان داشت را به حاشیه راندند و یک روایت واحد از «مقاومت مسالمتآمیز» جهانی ساختند. این نمادسازی، ضمن تحریک احساسات، زمینه را برای دخالتهای خارجی و تحلیلهای یکسویه فراهم آورد.
اینک در ایران، شاهد بازتولد همین سناریو هستیم. اعتراضات کسبه بازار تهران در ۷ و ۸ دی که ریشه در مشکلات معیشتی، جهش ارز و رکود اقتصادی داشت، به سرعت هدف تلاشهای رسانههای معاند قرار گرفت. این رسانهها به جای پرداختن به خواستههای اصلی معترضان، به دنبال خلق یک «نماد» بودند؛ تصویری که بتواند اعتراضات صنفی را به یک حرکت سیاسی و ضدنظام تبدیل کند.
تصویر «مرد بازار تهران» که در برابر نیروهای انتظامی نشسته، با تیترهایی مقایسهشونده با «مرد تانکها» در شبکههای اجتماعی و رسانههای مخالف وایرال شد. این اقدام، تلاشی هدفمند برای خلق یک روایت جدید بود؛ روایتی که در آن، نارضایتی اقتصادی مردم به ابزاری برای به چالش کشیدن کل نظام تبدیل میشود.
رسانههایی مانند اینترنشنال، بیبیسی فارسی و صدای آمریکا با پوششی یکجانبه و برجسته کردن لحظات احساسی و شعارهای سیاسی، تلاش کردند آتش این اعتراضات را شعلهورتر کرده و آن را از مسیر اصلی خود منحرف کنند. این در حالی است که مسؤولان داخلی و خبرگزاریها بارها نسبت به نفوذ عناصر امنیتی خارجی و تلاش برای تبدیل حق اعتراض به «مساله امنیتی» هشدار داده بودند.
نکته کلیدی اینجاست که نمادسازی رسانهای، اغلب با بزرگنمایی یک فرد و کوچکشمردن خواستههای جمعی، واقعیت را تحریف میکند. در این میان، درد واقعی مردم از گرانی و تورم، به نفع اهداف سیاسی جریانهای خارجی، نادیده گرفته میشود. هدف نهایی، ایجاد آشوب، تضعیف اعتماد عمومی و فشار بر ساختارهای حاکمیتی است، نه حل مشکلات مردم.
تاریخ به ما آموخته که افتادن در دام چنین سناریوهایی، جز به نفع دشمنان یک ملت تمام نمیشود. مردم ایران حق دارند برای بهبود شرایط زندگی خود اعتراض کنند اما هوشیاری در برابر جنگ رسانهای و تلاش برای نمادسازیهای کاذب، ضرورتی انکارناپذیر است. حفظ اعتراضات در چارچوب مسالمتآمیز و صنفی و مقابله با تلاشها برای سیاسیسازی آنها، راهی برای دفاع از حق مشروع خود و جلوگیری از تبدیل شدن به ابزاری در دست آشوبگران است.
بازتولید یک الگوی رسانهای
از «مرد تانکها» تا «مرد بازار»
ارسال نظر
تازه ها