امیر بر سر دوراهی

بهراد رشوند: گاهی تصمیم‌ها بیش از آنکه فنی باشد، آیینه جسارت‌ است. تیم‌ ملی فوتبال ایران در آستانه جام‌جهانی ۲۰۲۶، وارد مقطعی شده که هر انتخابش می‌تواند ردپایی بلندمدت بر ذهن بازیکنان و حتی افکار عمومی بگذارد. ۴ مسابقه دوستانه پیش‌ رو قرار نیست صرفاً برای پر کردن تقویم فیفادی باشد؛ این بازی‌ها باید نقش تمرینِ واقعیت را ایفا کند، تمرینی برای مواجهه با مسابقات بی‌رحم جام جهانی. همین‌جاست که نام امیر قلعه‌نویی در مرکز توجه قرار می‌گیرد؛ سرمربی‌ای که حالا باید میان ۲ قدرت سنتی فوتبال اروپا دست به انتخاب بزند: اسپانیا یا پرتغال.
فدراسیون فوتبال ایران مدت‌هاست وعده داده دوران بازی‌های تدارکاتی کم‌کیفیت به پایان رسیده. قرار بود دیگر خبری از حریفانی نباشد که نه ریتم دارند، نه فشار، نه شباهتی به مسابقات سطح اول جهان. برنامه‌ریزی جدید، بر پایه شبیه‌سازی رقبا و شرایط جام‌جهانی بنا شده؛ یک آفریقایی، یک اروپایی و در نهایت بازی‌هایی که بتواند بدن و ذهن بازیکن ایرانی را از منطقه امن خارج کند. در همین چارچوب، حالا ۲ پیشنهاد بزرگ روی میز قرار گرفته؛ پیشنهادهایی که هر کدام به‌تنهایی می‌توانند یک «اتفاق» باشند.
فیفادی فروردین، طبق شنیده‌ها، قرار نیست محل جدال با غول‌های قاره سبز باشد. نگاه کادر فنی به این پنجره، بیشتر تمرینی و مرحله‌ای است؛ بازی با تیم‌هایی که از نظر سبک، قابل تطبیق با رقبای احتمالی ایران در جام‌جهانی باشند اما در سیدهای بالای اروپا قرار ندارند. هنوز نام‌ها قطعی نشده، هنوز اعلام رسمی در کار نیست اما آنچه جذابیت اصلی را ساخته، فیفادی خرداد است؛ جایی که اسپانیا و پرتغال، هر دو دست‌شان را بالا برده‌اند و گفته‌اند: «آماده‌ایم».
اینجا داستان پیچیده‌تر می‌شود. فاصله زمانی کوتاه میان تاریخ‌های پیشنهادی ۲ فدراسیون، عملاً امکان برگزاری هر ۲ بازی را از بین برده است. تیم‌ ملی باید یکی را انتخاب کند. این انتخاب، نه صرفاً انتخاب یک حریف، بلکه انتخاب یک سطح از ریسک است. سخنگوی فدراسیون فوتبال، با جزئیاتی قابل‌ توجه، از مذاکرات همزمان با مادرید و لیسبون گفته؛ از ایمیل‌ها، از تعیین ورزشگاه، از نقش دیپلماتیک سفیر ایران در پرتغال و حتی از گفت‌وگوهای مستقیم رؤسای ۲ فدراسیون در کمیته مسابقات فیفا. همه‌ چیز مهیاست. توپ اما در زمین کادر فنی است و همین‌جاست که پرسش‌ها آغاز می‌شود. چرا تصمیم نهایی اعلام نمی‌شود؟ چرا وقتی نام اسپانیا روی میز است، تردید شکل می‌گیرد؟ تیمی که این روزها نه‌تنها قهرمان اروپا، بلکه صدرنشین رنکینگ فیفاست. تیمی که بازی مقابلش، آزمون واقعی فشار، مالکیت، سرعت تصمیم‌گیری و نظم تاکتیکی است. مگر چند بار در تاریخ فوتبال ایران، فرصت روبه‌رو شدن با بهترین تیم‌ ملی دنیا آن هم در شرایط رسمی فیفادی فراهم می‌شود؟
برخی شاید بگویند پرتغال هم تیم کوچکی نیست و درست می‌گویند. پرتغال، با تاریخچه‌ای پرافتخار و ستاره‌هایی که فوتبال جهان را شکل داده‌اند، رقیبی محترم و سخت است اما بحث مقایسه است، نه نفی. وقتی انتخاب میان «خیلی خوب» و «بهترین» است، چرا دست‌دست کردن؟ اگر هدف، آماده‌سازی واقعی است، اگر قرار است بازیکن ایرانی پیش از جام‌جهانی طعم ترس، فشار و هیجان ناب را بچشد، کدام گزینه این تجربه را کامل‌تر می‌کند؟
نباید فراموش کرد ایران، طبق قرعه، در گروهی قرار گرفته که بسیاری آن را قابل‌ عبور می‌دانند. همین مساله، امید صعود را افزایش داده و در عین حال مسؤولیت را سنگین‌تر کرده است. تیمی که شانس عبور از مرحله گروهی را دارد، باید از حالا برای مرحله حذفی آماده شود؛ جایی که دیگر خبری از حریفان متوسط نیست. بازی با اسپانیا، حتی اگر به شکست سنگین ختم شود، می‌تواند ذهن بازیکن را واکسینه کند؛ از اضطراب، از غافلگیری، از شوک مواجهه با سطح اول فوتبال دنیا.
از سوی دیگر، محل برگزاری احتمالی این مسابقه نیز بی‌اهمیت نیست. ورزشگاه متروپولیتانو، با آن جو فشرده و پرهیجان، می‌تواند شبیه‌سازی کم‌نقصی از فضای جام‌جهانی باشد؛ جایی که تمرکز، ارتباط و مدیریت احساسات، به اندازه تاکتیک اهمیت دارد. چنین تجربه‌ای، در زمین‌های خنثی یا کم‌تماشاگر، به‌ دست نمی‌آید.
در نهایت، این یادداشت نه تردیدی در ارزش پرتغال دارد و نه پیچیدگی‌های تصمیم‌گیری در سطح ملی را نادیده می‌گیرد اما سؤال همچنان باقی است: وقتی فرصت مواجهه با قله وجود دارد، چرا مسیر امن‌تر انتخاب شود؟ چرا امیر قلعه‌نویی که بارها از شجاعت و اعتماد به‌ نفس صحبت کرده، حالا در اعلام انتخابش مکث می‌کند؟
شاید پاسخ در جزئیاتی باشد که هنوز علنی نشده‌؛ شاید ملاحظات فنی، بدنی یا حتی مدیریتی در میان است.
اما افکار عمومی، فوتبال‌دوستان و حتی بازیکنان، منتظر یک پیام روشنند؛ پیامی که بگوید تیم‌ ملی ایران، برای جام جهانی، از بهترین‌ها نمی‌ترسد. انتخاب اسپانیا یا پرتغال، بیش از یک بازی دوستانه است؛ این انتخاب، بیانیه‌ای است درباره ذهنیت تیم ملی.