گروه بینالملل: نماینده ترامپ در مذاکره با ایران بهتازگی به صورت ناخواسته به یک اعتراف بزرگ دستزده است. «استیون چارلز ویتکاف» دلال املاک و مستغلات و سرمایهگذار 65 ساله آمریکایی که از ۲۰۲۵ به عنوان فرستاده ویژه ترامپ در مذاکرات با ایران حاضر شده است، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز دست به یک افشاگری بیسابقه زد و درباره واکنش ایران به تهدیدات نظامی آمریکا گفت: «رئیسجمهور این موضوع را از من پرسید. نمیخواهم بگویم رئیسجمهور (در برابر ایران) ناامید شده، زیرا او گزینههای زیادی دارد اما خیلی کنجکاو است بداند چـرا تاکنون آنها - ایران - خواستههای ما را نپذیرفتهاند».
فرستاده ویژه دونالد ترامپ ادامه داد رئیسجمهور «کنجکاو است بداند چرا با وجود انواع فشارها و با این میزان قدرت نظامی دریایی که ما در منطقه داریم، آنها - ایرانیان- تسلیم نشدهاند؟»
در پاسخ به این پرسش که ایالات متحده در مذاکره با ایران چه خطوط قرمزی را دنبال میکند، ویتکاف گفت دونالد ترامپ پیش از شروع مذاکرات «دستورالعملهایی» را به او و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا داده که یکی از آنها «غنیسازی صفر» و دیگری «پس دادن مواد غنیسازیشده» است. به ادعای ویتکاف، ایران برنامه هستهای غیرنظامی دارد اما آنها بسیار فراتر از نیاز غیرنظامی غنیسازی کردهاند و یک هفته تا رسیدن به درجه صنعتی برای ساخت بمب اتم فاصله دارند و این واقعا خطرناک است و ما نمیتوانیم آن را بپذیریم.
این نخستینبار است که نماینده ترامپ به صورت علنی اعتراف میکند او و رئیسش قادر به فهم چرایی مقاومت ایرانیها زیر فشار تهدیدات نظامی آمریکا نشدهاند. گزارش منابع آمریکایی حاکی از آن است تاکنون حداقل 2 ناوگروه در منطقه غرب آسیا و یک ناوگروه دیگر در مدیترانه مستقر شدهاند و همزمان دهها سوخترسان آمریکایی به منطقه اعزام شده و تقریبا روزی نیست که ترامپ در سخنان خود دست به تهدیدات لفظی علیه ایران نزند اما سخنان مذاکرهکننده ارشد آمریکا در برابر ایران نشان میدهد کاخ سفید با وجود فشارهای نظامی فزاینده علیه ایران، در برابر ثابت ماندن مواضع ایران در مذاکرات با نوعی سردرگمی و بلاتکلیفی مواجه شده است. به گفته بسیاری از کارشناسان، گزینه جنگ برای ترامپ بسیار پرهزینه است و هر گزینه دیگری غیر از جنگ هم به معنای عقبنشینی آمریکاست.
«اوزی رَبی» کارشناس اسرائیلی مرکز دایان دانشگاه تلآویو درباره تسلیم نشدن ایران گفت: «خاورمیانه فرهنگ متفاوتی دارد. ترامپ نمیفهمد؛ او به شکل عقلانی و مکانیکی فکر میکند و میگوید من ناوگانها را بالای سرشان گذاشتهام و آنها هنوز تسلیم نمیشوند. اینها مسائل ایدئولوژیک، عزت و فرهنگ است که در غرب درک نمیشود».
* وحشت اعراب از جنگ آمریکا با ایران
با بالا گرفتن تهدیدات نظامی آمریکا علیه ایران، گزارشهای متعددی در دست است که نشان میدهد کشورهای عرب از جنگ آمریکا علیه ایران وحشتزدهاند. وبگاه آمریکایی «ریسپانسیبل استیت کرفت» در گزارشی درباره نگرانی کشورهای عرب از جنگ آمریکا علیه ایران نوشت عربستان سعودی، قطر، عمان و دیگر کشورهای شورای همکاری خلیجفارس (GCC) از تشدید تنش میان آمریکا و ایران بیم دارند، نه به خاطر دلسوزی برای ایران، بلکه به این دلیل نگران جنگ هستند که در صورت وقوع جنگ مستقیم، کشورهای عرب در خط مقدم جنگ و هدف احتمالی حملات ایران قرار خواهند گرفت.
بر اساس این گزارش، یک حمله گسترده میتواند زیرساختهای حیاتی، اقتصادی و سرمایهگذاری خارجی در این کشورها را تهدید کند و روند توسعه و جذب سرمایهگذار را به خطر اندازد. در این گزارش همچنین گفته شده ایران ممکن است در واکنش به جنگ، بخشهایی از تنگه هرمز به عنوان مسیری کلیدی برای انتقال نفت جهان را مسدود کند و این اقدام پیامدهای اقتصادی و انرژی برای منطقه و جهان خواهد داشت و ممکن است اقتصاد کشورهایی مانند قطر، بحرین و امارات را با یک شوک بزرگ روبهرو کند.
* مخالفت مشاوران ارشد ترامپ با جنگ
در آمریکا نیز مخالفتها با حمله علیه ایران افزایش یافته است. در همین ارتباط، رسانه آمریکایی آکسیوس گزارش داد در حالی که ۲ ناو هواپیمابر و صدها جنگنده آمریکایی برای احتمال اجرای یک عملیات نظامی گسترده آماده میشوند، مشاوران ارشد ترامپ میگویند او هنوز تصمیم نهایی خود را اتخاذ نکرده. طبق گزارش این وبگاه، برخی مشاوران ترامپ گزینههایی جایگزین به جای جنگ علیه ایران را به ترامپ پیشنهاد دادهاند. آکسیوس در این خصوص نوشت برخی مشاوران ترامپ از او خواستهاند فعلاً از حمله خودداری و همچنان از تهدید نظامی بهعنوان اهرمی برای گرفتن امتیاز استفاده کند.
همچنین برخی کارشناسان در آمریکا گفتهاند این روزها یک سؤال بیپاسخ در واشنگتن زیاد تکرار میشود و آن این است: اگر بعد از جنگ ایران باز هم تسلیم نشود چه؟
«داگلاس مکگرگور» سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا در این ارتباط در یک گفتوگوی ویدئویی گفت: «قرار است یک جنگ هوایی را علیه ایران آغاز کنیم. به نظرم میتوانیم بخش عمدهای از زیرساختهای حیاتی ایران را هم منهدم کنیم اما فکر نمیکنم در برابر تمام نیروهای مسلح ایران، بویژه سایتهای موشکی - متحرک و ثابت - چندان موفق شویم و پرسش اصلی این است: این حملات چه زمانی پایان مییابد؟ تحت چه شرایطی؟ هیچکس درباره این در آمریکا صحبت نمیکند. ما قرار است این کارزار هوایی و موشکی را بر مبنای امتناع ایرانیها از تن دادن به شروطی که گفتهایم آغاز کنیم اما آیا فرض ما این است که پس از ۲ ماه، ۳ ماه، ۴ ماه یا هر قدر جنگ طول بکشد، ناگهان ایرانیها خواهند گفت تسلیم میشویم؟ من فکر نمیکنم چنین اتفاقی بیفتد. بنابراین پرسش واقعی برای رئیسجمهور ترامپ این است: شما در موقعیت بسیار دشواری قرار دارید؛ ارتش آمریکا هر آنچه را که از آنها خواستهاید و در توان داشته انجام داده است اما اگر این جنگ علیه ایران نتیجه ندهد، چه خواهید کرد؟ من فکر نمیکنم [این جنگ] نتیجه بدهد».
* احتمال تحقیر پرهزینه آمریکا
همزمان با تشدید تنشها و تهدیدات شفاهی آمریکا علیه ایران، «ریچارد هاس» از کارشناسان مطرح حوزه علوم سیاسی و روابط بینالملل در مطلبی در وبگاه شخصی خود نوشت در صورت بروز جنگ بین تهران و واشنگتن، ایران از تابآوری بهتری در مقایسه با ایالات متحده برخوردار است. وی ادامه داد این تابآوری بالا ممکن است آمریکا را به «عقبنشینی و پذیرش نوعی توافق محدودکننده برنامه هستهای ایران» وادار کند. این تحلیلگر در ادامه افزود این عقبنشینی، «تحقیری پرهزینه» برای آمریکا خواهد بود. هاس تأکید کرد لشکرکشی آمریکا به غرب آسیا و افزایش تنش در این منطقه بهسختی میتواند ایرانیان را وادار کند از برنامه هستهای خود دست بکشند. این کارشناس ادامه داد ایران میتواند حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل را به روشهای مختلف، از جمله مسدود کردن تنگه هرمز یا حمله علیه نیروهای نظامی این 2 در منطقه، تلافی کند.
هاس خاطرنشان کرد این تحولات میتواند به «جهش قیمت نفت» منجر شود؛ مسالهای که به نفع دونالد ترامپ نیست. وی احتمال تغییر حکومت ایران بر اثر حملات نظامی را «غیرممکن» توصیف کرد و نوشت جنگ احتمالی با آمریکا حتی ممکن است به جای تضعیف، به تقویت جمهوری اسلامی منجر شود. کارشناس آمریکایی تأکید کرد اخیراً هیچ تهدید جدیدی از سوی ایران علیه منافع ایالات متحده ظاهر نشده که پاسخ نظامی را ضروری کند.
* جنگ با ایران «پیکنیک» نیست
روز گذشته رسانههای صهیونی اظهارات «ران کوخاف» سرتیپ ذخیره و فرمانده پیشین سامانه دفاع هوایی رژیم صهیونیستی درباره رویارویی احتمالی با ایران را نقل کردند. بر اساس گزارش المیادین، کوخاف با تأکید بر اینکه «جنگ با ایران تفریح یا گردش نخواهد بود»، هشدار داد در صورت وقوع چنین نبردی، تلآویو باید پیامدهای سنگینی را متحمل شود. وی در گفتوگو با رسانههای رژیم تصریح کرد: «در جریان جنگ گذشته، ایرانیها به اسرائیل آسیب وارد کردند و در جنگ آینده نیز همین کار را خواهند کرد». فرمانده پیشین نیروی دفاع هوایی رژیم صهیونیستی اشاره کرد ارتش این رژیم با شکافهایی در سامانههای ایمنی و جبهه داخلی روبهروست و هشدار داد این ضعفها میتواند در هر جنگی با ایران تبعاتی جدی به دنبال داشته باشد.
* سناریوی پیچیده ایران
از سوی دیگر یک روزنامه صهیونیستی گزارش داد ایران طی یک دهه گذشته سناریویی پیچیده برای مقابله با ناوهای هواپیمابر آمریکا طراحی و تمرین کرده است و این راهبرد ایران میتواند معادلات امنیتی منطقه را بازنویسی کند. بر اساس گزارشی تحليلی که روزنامه «کالکاليست» منتشر کرده، تحولات خاورميانه اين روزها به نقطه اوج بیسابقهای رسيده است. کارشناس صهیونیست این روزنامه مینویسد «اعزام ناوگانهای جنگی آمریکا به آبهای منطقه به عنوان حساسترين آبراه جهان، اگرچه برای بسياری از کشورها میتواند به منزله يک کابوس راهبردی باشد اما ايران میگويد اين صحنه را سالهاست تمرين کرده». بنا بر اين تحليل، جمهوری اسلامی ايران از يک دهه پيش تاکنون، سناريوی عملياتی مشخصی را برای مقابله با يک ناو هواپيمابر آمريکايی - بويژه در آبهای خليج فارس و دريای مکران- در دستور کار داشته است؛ راهبردی که در آن، تهديدی هماهنگ و همهجانبه از ۳ مسير هوا، زمين و دريا طراحی شده؛ طرحی که هدف نهايی آن چيزی نيست جز ايجاد خطوط قرمزی تازه در برابر حضور نظامی ايالات متحده در منطقه.
به نوشته تحليلگر روزنامه کالکاليست، آنچه سناريوی ايران را از تلاشهای پيشين متمايز ميکند، نه صرفاً يک ادعا، بلکه توسعه يک دکترين عملياتی چندبُعدی طی يک دهه اخير است؛ دکترينی که در آن، هماهنگی ميان نيروی هوايی، سامانههاي موشکی ساحلی و شناورهای تندرو، تصوير تهديدی هماهنگ و غيرقابل پيشبينی را ترسيم میکند.
کارشناس صهیونیست این گزارش مینویسد شاید یکی از نقاط قابل توجه تهدیدات ایران علیه ناوهای آمریکایی، مساله «دیدپذیری» ناو باشد. برخلاف تصور رایج، ناوهای هواپیمابر موجوداتی نامرئی نیستند؛ ابعاد بسیار بزرگ و همراهی آنها با یک گروه رزمی دریایی باعث میشود از دید سامانههای شناسایی مدرن، از جمله تصاویر ماهوارهای تجاری، قابل تشخیص باشند. با توجه به پیشرفتهای ماهوارهای و پهپادی ایران، ناوهای هواپیمابر در تصاویر قابل مشاهده و رصد هستند. در چنين شرايطی، پرسش اين نيست که آيا ايران قادر به رصد ناو هست يا نه؟ پرسش اين است: اين اطلاعات چگونه در لحظه تصميمگيری به کار گرفته خواهد شد؟
تحليلگر نظامی صهیونیست بر اين باور است در محاسبات راهبردی جمهوری اسلامی ايران، سناريوی «نابودی کامل» يک ناو هواپيمابر جای خود را به راهبردی هوشمندانهتر داده است: «معلولسازی» اين غولهای فولادی. در چنين سناريويی عرشه آسيبديده يعنی توقف کامل عمليات هوايی؛ در نتيجه ناو از يک پايگاه متحرک به يک هدف شناور بیخاصيت تبديل میشود. برای واشنگتن، حتی يک ناو آسيبديده که مجبور به ترک منطقه برای ماهها تعمير در حيفا یا هر نقطه دیگری شود، يک شکست نمادين و عملياتی سنگين محسوب میشود.