محمدرضا قائمینیک
عضو هیات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی
سردار سیدمجید موسوی، فرماند هوا فضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: این روزها جملاتی را با این مضمون، به دفعات خطاب به «مردم» تکرار کردهاند؛ «شما خیابان را داشته باشید، ما میدان نظامی را داریم». این نشان میدهد دفاع رمضان، ۲ استوان اصلی دارد؛ موشکهای نظامیِ سپاه پاسداران که تحولات جنگ را نه تنها در منطقه، بلکه در جهان دگرگون ساخته است.
اما همانطور که میدانیم، پیشرفت صنایع موشکی که با همت شهید حسن طهرانیمقدم آغاز شد، حاصل سالها کار شبانهروزیِ دقیق و بهغایت علمی دربار صنایع موشکی بوده است. هم ما میدانیم حمل یک کلاهکِ ۲ تُنی توسط موشک خرمشهر ۴ یا نظایر آنها، تا چه اندازه نیازمند رعایت دقتهای علمی و فنی و دانش بسیار بالایِ صنایع مختلف از متالوژی تا شیمیِ مواد مربوط به سوخت تا حتی صنایع الکترونیک است.
در ساخت یا پرتاب هر موشک، اگر سر سوزنی بیدقتی صورت بگیرد، فاجعهای رخ میدهد و رقمخوردنِ چنین حملات دقیق آفندی یا پدافندی، نیازمند سطح بسیار بالای دقتهای فنی و علمی است. البته طبق اعتقاد دینیِ ما، بیتردید حمایت خداوند و باور قلبیِ رزمندگان اسلام به آموزههایی نظیر «مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى» است اما این باور نافی آن نیست که همه افراد موثر در صنایع موشکی و نظامی، از طراحان اولیه مربوط به آلیاژهای فلزی تا تکنسینهای پایِ لانچر، دقتهای علمی را رعایت نکنند.
اگر در پرتاب هر موشک یا هرگونه عملیات نظامی دیگر، چنین دقتهای علمی اهمیت دارد، ناگزیر در مولفه دوم این جنگ و حتی جنگهای دیگر، یعنی حضور مردم نیز ناگزیر بایستی دقتهای بسیار زیادی رعایت شود. اگرچه باور اعتقادیِ مردم به خداوند و احساس حضور او یا نیرویی که بهواسطه شهادت رهبر عظیمالشأن و شهید انقلاب در جامعه ساری شد و در کنار همه اینها، فطرتِ سلیم انسان مسلمان و فرهنگِ انباشته غنیِ چندین سدهای ایرانی، نقشی بیبدیل در حضور مردم در خیابانها داشته است اما همه این عناصر را میتوان در مقوله فرهنگ خلاصه کرد. از این منظر، این فرهنگ است که مردم را به خیابان میآورد، به آنها روحیه مقاومت میبخشد و آنها را ودار میکند در میانه میدان، حتی در زیر بمب و موشک، دست از آرمانهای خود برندارند. اما اگر این فرهنگ، پابهپای موشک، رکنِ اساسی پیروزی در جنگ است، آیا بهاندازه صنایع موشکی یا حتی بیش از آن، نیازمند فعالیت دقیق علمی نیست؟ بگذارید با یک مثال، مساله را روشنتر کنم.
رهبر شهید انقلاب که بخش قابل توجهی از حضورِ مردمیِ این شب و روزها وامدار ایشان است، مهم ترین فعال فرهنگیِ موثر انقلاب بودهاند. با اینحال سخنرانیهای ایشان، با رعایت دقیق بسیار بالای فرهنگی انجام میشد. ایشان پیش از هر سخنرانیِ مهمی، تمام سخنرانیهای سالهای قبل در آن موضوع را مطالعه میفرمودند؛ از حدود ۱۰ تا ۲۰ نخبه فرهنگی در همان موضوع، یادداشت دریافت میشد و ایشان خلاصه آنها را مطالعه میکردند و در نهایت، با تسلط و تجربه بسیار زیاد خود در فنِ خطابه و سخنرانی، به ایراد سخنرانی میپرداختند. محصول فرهنگیِ تمیزِ سخنرانیهای ایشان، از خلالِ چنین کار فنی و حرفهای میگذشت و بههمین جهت، در باطن مردم موثر بود. البته بیتردید معنویت و ولایت ایشان، تاثیر بسیار زیادی در نفوذ کلام ایشان در میان مردم داشت اما این ویژگی باعث نمیشد ایشان مسیر فنی و علمیِ کار تمیز فرهنگیِ را رعایت نکنند.
اگر «کلمه» را در کانون همه فعالیتهای فرهنگی قرار دهیم، قواعد کارِ علمی- فرهنگی، با حواس ظاهری قابل رویت نیست اما نیازمند رعایتِ نظم دقیق به کاربردنِ کلمات است که محصول فرهنگی را نافذ میکند. حضور مردم را برخاسته از هر چه بدانیم (اعم از میراث فرهنگ ایرانی یا اعتقادات و آموزههای قرآنی و دینی یا نفوذ کلام رهبر شهید انقلاب یا کار شبانهروزیِ گروههای فرهنگی جهادی و هر چیزی نظیر آن)، در نهایت محصول زحمت و رعایت دقتهای علمی است که گذشتگان یا اصحاب حال حاضر فرهنگ رعایت میکنند تا موشکهای فرهنگی، همچون موشکهای نظامی، در این عرصه فرهنگی به پیروزی بینجامد. پیروزیِ ما در این جنگ و رقمزدنِ آیندهای بهتر، بیتردید از خلالِ دقتهای بیشتر ما در عرص فرهنگ رقم خواهد خورد.