گروه بینالملل: «در دنیایی که دیگر نمیتوان مانند گذشته روی آمریکا حساب کرد، متحدان سنتی واشنگتن باید استراتژیهای مستقل خود را بازتعریف کنند». این را ریچارد هاس، رئیس اسبق شورای روابط خارجی آمریکا در تازهترین یادداشت خود نوشت؛ چیزی که در واقع خلاصهای است از تحولی که بویژه طی یک سال و نیم گذشته برای جایگاه آمریکا در جهان رخ داده است؛ تحولی که مصوبه اخیر مجلس نمایندگان آمریکا در مورد جنگ اوکراین، یک بار دیگر آن را به نمایش گذاشت.
مجلس نمایندگان آمریکا اخیراً برخلاف خواست دونالد ترامپ و رهبران جمهوریخواه، لایحهای را تصویب کرد که شامل اعطای مجوز فروش ۸ میلیارد دلاری تسلیحات به اوکراین و تمدید برنامه ارائه وام نظامی دوران بایدن است. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان و متحد ترامپ، پیش از رأیگیری از اعضای حزب خواسته بود با این طرح مخالفت کنند و استدلال کرده بود باید به ترامپ فرصت داده شود مذاکراتش با روسیه را پیش ببرد. با این حال، اقلیت جمهوریخواهی از نمایندگان، در کنار دموکراتها به این لایحه رأی موافق دادند؛ لایحهای که پس از بیش از یک سال رکود در کمیته روابط خارجی، با فشار نمایندگان به صحن مجلس نمایندگان آمریکا آمد.
این رأیگیری را نمیتوان صرفاً یک اختلاف تاکتیکی بر سر اوکراین دانست. این رأی، نشانهای است از گسستی که در دل حزب جمهوریخواه و بهطور گستردهتر در سیاست داخلی آمریکا در حال شکل گرفتن است؛ گسستی که ریشه بخش مهمی از آن به تصمیمی بازمیگردد که پیش از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶/ ۹ اسفند ۱۴۰۴ گرفته شد.
آن روز، ترامپ بدون کسب مجوز از کنگره، بهصورت یکجانبه دستور حمله نظامی به ایران را صادر کرد. رئیسجمهور آمریکا در حالی این تصمیم را گرفت که به نظر میرسید با تلاشهای نتانیاهو و بهرغم مخالفت مشاوران نظامی خود به این نتیجه رسیده بود تنها ظرف ۳ روز نظام ایران را تغییر میدهد! با این حال واکنش سخت ایران به حملات نظامی آمریکا، اقتصاد جهان و اقتصاد آمریکا را بهشدت تحت تاثیر قرار داد؛ چیزی که برای ترامپ و دولت او عواقب ویژهای داشت.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ ایپسوس که تنها چند هفته پس از حملات انجام شد، میزان تأیید عملکرد ترامپ به ۳۶ درصد، یعنی پایینترین سطح در دوره دوم ریاست جمهوریاش رسید. تنها ۲۹ درصد آمریکاییها عملکرد اقتصادی وی را تأیید کردند؛ رقمی که از هر نقطهای در دوره بایدن نیز پایینتر بود. در همان دوره، قیمت بنزین برای اولین بار از سال ۲۰۲۲ از گالنی ۴ دلار عبور کرد و بازار سهام به پایینترین سطح سال رسید. تمام این اتفاقات در حالی افتاده که هنوز خلأ فیزیکی نفت در آمریکا و اروپا رخ نداده است؛ موضوعی که کارشناسان هشدار میدهند آمریکا تنها چند هفته با وقوع آن فاصله دارد.
بر اساس نظرسنجیها، دوسوم رأیدهندگان آمریکایی رفتن به جنگ با ایران را تصمیمی اشتباه میدانند و تنها یکسوم نحوه مدیریت ترامپ در این جنگ را تأیید میکنند. سیانان در گزارشی تحلیلی در آوریل ۲۰۲۶ نوشت ترامپ با اعلام جنگ علیه ایران، ماهها برنامهریزی دقیق جمهوریخواهان را برای انتخابات میاندورهای نوامبر ۲۰۲۶ «یکتنه برهم زد» و احتمال از دست دادن کنترل کنگره را بهشدت افزایش داد. واشنگتنپست نیز در تحلیلی مشابه نوشت: «جمهوریخواهان همیشه میدانستند انتخابات ۲۰۲۶ سخت خواهد بود» اما جنگ علیه ایران و جهش قیمت بنزین، آنها را درست در لحظهای که میخواستند روی کاهش مالیاتها تمرکز کنند، غافلگیر کرد.
مهمتر از این اعداد، نشانههایی بود که از درون حزب حاکم صادر شد. «متیو بارتلت» استراتژیست جمهوریخواهی که ترامپ در دوره اول خود وی را در وزارت خارجه منصوب کرده بود، گفت: «هر چقدر این جنگ ادامه یابد، از نظر سیاسی بدتر میشود؛ بدون تردید». ابعاد این بحران اما به فضای داخلی آمریکا محدود نمیشود، در واقع شاید پیامدهای بیرونی آن ماندگارتر باشد.
دسامبر ۲۰۲۵، ریچارد هاس در تحلیل استراتژی امنیت ملی دولت ترامپ نوشت: این سند، آمریکایی را ترسیم میکند که دیگر « تکیهگاه اتحادها و نهادهای بینالمللی نیست، از دموکراسی و حقوق بشر دفاع نمیکند و در پی حفظ موازنه قدرت جهانی نخواهد بود». این ایده نظری، اکنون به تحول عملی تبدیل شده است. هاس پیش از این به رادیو ملی آمریکا گفته بود نظم پس از جنگ دوم جهانی «در حال مرگ است» و افزوده بود «هرگز در تاریخ ندیدهام کشوری که خودش این نظم را ساخته و نگه داشته، به تخریب آن بپردازد!».
دادهها این ارزیابی را تأیید میکنند. گزارش امنیتی مونیخ ۲۰۲۶ که در میان صدها نفر در ۵ کشور متحد کلیدی ناتو یعنی آلمان، کانادا، انگلیس، فرانسه و ایتالیا انجام شد، نشان داد دوسوم آلمانیها آمریکا را دیگر یک متحد قابل اتکا در ناتو نمیدانند. کنفرانس امنیتی مونیخ در گزارش جداگانهای هشدار داد اگر واشنگتن، دفاع از نیمکره غربی و تعادل قدرت در برابر چین در اقیانوس آرام را در اولویت قرار دهد ـ آنطور که استراتژی امنیت ملی دسامبر ۲۰۲۵ نشان میدهد ـ اروپا در وضعیت آسیبپذیری امنیتی جدی قرار خواهد گرفت. در همین راستا، تحلیلگران امنیتی اشاره کردهاند رویکرد ترامپ در بحران ایران که از اروپا خواست در درگیری شرکت کند اما اروپاییها با خودداری پاسخ دادند، شکافی تازه در ناتو به نمایش گذاشت؛ اتحادی که از نظر نظامی همچنان عمل میکند اما اعتمادی که آن را پیوند میزد، فرسوده شده است. اگرچه مصوبه اخیر مجلس نمایندگان آمریکا تلاشی برای گریز از جهت سیاست خارجی ترامپ بود اما به نظر نمیرسد این اقدام تاثیری در شکاف عمیق موجود ایجاد کند. رابرت کیگان در مصاحبه اخیر خود گفته بود متحدان آمریکا دیگر به آن گوش فرانمیدهند.
در همین رابطه مجله «لوفر مدیا» که ذیل بروکینگز فعالیت میکند، در تحلیلی از آینده پیمان آتلانتیک شمالی، نوشت: «رئیسجمهور بعد هم نخواهد توانست آسیب ترامپ به اعتبار آمریکا را جبران کند» و هشدار داد ناتو در حال تبدیل شدن به نهادی توخالی است که توانایی اجرای مأموریت اصلی خود یعنی بازدارندگی را از دست میدهد». در این میان، شورای روابط خارجی در تحلیل اخیرش خاطرنشان کرد ترامپ پیش از آغاز بمباران ایران نیز در وضعیت بدی در نظرسنجیها قرار داشت و حالا با وضعیت بحرانی مواجه است. ترامپ در جلسه اخیرش در کابینه گفت «اهمیتی به انتخابات میاندورهای نمیدهد»؛ اظهارنظری که تحلیلگران آن را نه نشانه اطمینان، بلکه نشانه آگاهی از شکنندگی موقعیت تفسیر کردند.
آنچه از مجموع این تحولات میتوان استنتاج کرد این است که آمریکا در یک دوره گذار دشوار قرار دارد؛ دورهای که در آن اراده به تعهد، منابع برای تعهد و اعتبار لازم برای اعمال نفوذ، همزمان تحت فشار است. رأی اخیر مجلس نمایندگان آمریکا در حمایت از اوکراین، رأیی که رهبران جمهوریخواه، رئیسجمهور و بسیاری دیگر در دولت، همه با آن مخالف بودند، شاید در نگاه اول صرفا نشانهای از استقلال نهادی و اختلاف تاکتیکی باشد اما در نگاه دقیقتر، چیز دیگری را نشان میدهد: آمریکای تحت فرمان ترامپ را که نه در سیاست خارجی با متحدان خود انسجام دارد، نه در سیاست داخلی حتی میان همحزبهای مستقر در دولت و کنگره وحدت دارد و نه در جایگاه بینالمللی از اقتدار سابق برخوردار است.
مجلس نمایندگان آمریکا بر خلاف خواست ترامپ به حمایت از اوکراین رأی داد
اولویت: روسیه
ارسال نظر
پربیننده