تله 40 دزد بغداد برای دولت عراق

حنیف غفاری: طبق اعلام رسمی مقامات دولت عراق، قرار است نیروهای اشغالگر آمریکایی تا 30 سپتامبر امسال به طور کامل خاک عراق را ترک کنند. با استناد به این گزاره اعلامی، منابع عراقی در صدد خلع سلاح حشدالشعبی برآمده‌اند، زیرا مدعی‌اند علل موجده بسیج مردمی در کشورشان، از بین رفته یا تغییر ماهیت داده‌اند! این تحولات درست در حالی است که حشدالشعبی کماکان در استان‌های الانبار و صلاح‌الدین به عملیات پاکسازی بقایای تروریسم تکفیری داعش ادامه می‌دهد! فراتر از آن، برخی مقامات آمریکایی طی روزهای اخیر به صورت زیرکانه واژه «کاهش نیروهای ائتلاف»را جایگزین «خروج کامل از عراق» کرده‌اند! ماجرا به این نقطه ختم نمی‌شود. منابع امنیتی و نظامی در ناتو، نسبت به نقشه راه خروج آمریکا از عراق رسما ابراز بی‌اطلاعی کرده و مدعی هستند در جریان جزئیات این روند قرار ندارند! صورت مساله مشخص است: عزم برخی مقامات عراقی در خلع سلاح حشدالشعبی به قوت خود باقی است، حال آنکه طرف اشغالگر آمریکایی پله پله در حال عدول از تعهد خود در خصوص خروج مطلق از این کشور است.
دسامبر ۲۰۱۹ پس از شهادت مظلومانه سردار دل‌ها، شهید حاج‌قاسم سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس به دست تروریست‌های آمریکایی در فرودگاه بغداد، مجلس نمایندگان عراق مصوبه‌ای را برای «اخراج همه نیروهای اشغالگر» از این کشور به تصویب رساند. با این حال اشغالگران آمریکایی با اعمال لابی‌های پشت پرده و آشکار با گروه‌های مخالف حشدالشعبی در پارلمان، از جمله کردها و اهل سنت، این «خروج مطلق» را تبدیل به «خروج نسبی» و متعاقبا «خروج غیراعمالی» کردند! مسجل است دولت بغداد در مقابل یک تله راهبردی قرار گرفته که طراحان اصلی آن، کاخ سفید، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عرب منطقه هستند. مهره‌های بازی دشمنان امنیت عراق در داخل این کشور نیز در کسوت کاتالیزور و عوامل تسریع‌کننده این نقشه شوم ایفای نقش می‌کنند. در دنیای مدیریت استراتژیک، یک اصل نانوشته اما حیاتی وجود دارد: «خروجی سیستم، هر چقدر هم که با دقت و ظرافت تولید شده باشد، اگر بر پایه فرض‌های غلط بنا شده باشد، نه‌تنها بی‌ارزش است، بلکه می‌تواند ویرانگر باشد». بسیاری از ما تصور می‌کنیم شکست‌ها و فاجعه‌ها، همیشه ناشی از «خطا در اجرا» است؛ یعنی ما می‌دانیم چه می‌خواهیم و چگونه اما در مسیر رسیدن به آن لغزیده‌ایم ولی حقیقت تلخ و تکان‌دهنده این است که بخش بزرگی از فروپاشی‌های عظیم در تاریخ دولت‌ها و سیاست خارجی کشورها نه از سرِ اشتباه در اجرا، بلکه از سرِ «اشتباه در پیش‌فرض‌ها» رخ داده است. وقتی سنگ بنای یک ساختمان، کج یا پوسیده باشد، هر چقدر هم که معمار با دقت و با بهترین مصالح، دیوارها را بالا ببرد، آن بنا در نهایت به سمت فروپاشی پیش خواهد رفت. چنین قاعده‌ای در خصوص تحولات کنونی عراق نیز صادق است: جایی که آمریکا با خلق پیش‌فرضی مخدوش تحت عنوان «خروج اعلامی از عراق» موجودیت حشدالشعبی به عنوان اصلی‌ترین نقطه نقطه ثقل امنیتی بغداد در برابر اشغالگری و تروریسم تکفیری را نشانه گرفته است. پیش‌فرض‌ها آن حقایق یا مفروضاتی هستند که ما بدون پرسش، آنها را به عنوان «واقعیت» می‌پذیریم. پیش‌فرض‌ها، فیلترهایی هستند که از طریق آنها جهان را می‌بینیم. در یک ساختار استراتژیک، پیش‌فرض‌ها همان «داده‌های ورودی» هستند که تمام محاسبات بعدی بر آنها استوار می‌شود. مشکل از اینجا آغاز می‌شود که پیش‌فرض‌ها معمولا در لایه‌های زیرین و پنهان قرار دارند. ما از آنها صحبت نمی‌کنیم، بلکه از آنها «استفاده» می‌کنیم. وقتی یک مدیر ارشد یا یک سیاست‌گذار، یک پیش‌فرض غلط را در بدنه استراتژی خود تزریق می‌کند، در واقع یک «سم پنهان» را به جریان تصمیم‌سازی تزریق کرده که تمام لایه‌های بعدی را مسموم می‌کند. خطر واقعی اینجاست که برخی مقامات ارشد عراقی از «خروج کامل آمریکا» تا قبل از 30 سپتامبر امسال، به مثابه یک پیش‌شرط و رخداد قطعی یاد می‌کنند. به عبارت بهتر، این مقامات حتی علاقه‌ای ندارند در خصوص «دبه کردن دولت ترامپ» در خروج مطلق از عراق به مثابه یک احتمال قریب به یقین فکر کرده یا سخنی از آن به میان آورند. دولت بغداد باید نسبت به یک خطر واقعی آگاه باشد؛ اینکه تبعات و آثار یک پیش‌فرض غلط، هرگز به همان نقطه محدود نمی‌ماند، بلکه مانند یک واکنش زنجیره‌ای، تمام اجزای ساختار را در بر می‌گیرد. اگر پیش‌فرض خروج اشغالگران آمریکایی از عراق تحقق نیابد، تمام محاسبات و استراتژی‌های کلان و اهداف میان‌مدت دولت عراق یکی پس از دیگری منهدم خواهد شد. به این ترکیب «خوب عمل کردن در مسیر اشتباه» می‌گویند! این یعنی صرف انرژی عظیم برای رسیدن به جایی که اصلا نباید باشیم! زمانی که منابع (زمان، پول، نیروی انسانی) صرف دنبال کردن یک مسیر مبتنی بر پیش‌فرض غلط می‌شود، فرصت حرکت در مسیرهای درست و سودآور از بین می‌رود. در این صورت، ساختار حکومتی بغداد به صورت توأمان «حشدالشعبی» و «اقتدار درون‌زای عراق» را از دست خواهد داد.