گروه بینالملل: جنگ اوکراین این روزها بهتدریج در حال تغییر میدان نبرد از مرزهای داخلی آن کشور به قلب اروپاست. با تشدید نبرد در اوکراین، تنشها میان اروپا و روسیه نیز وارد فاز جدیدی شده است و روسیه و آلمان که تا پیش از جنگ نمونه موفق همکاریهای اقتصادی و سیاسی به شمار میرفتند، اکنون چشم در چشم هم وارد یکی از پرتنشترین روابط دوجانبه شدهاند؛ تنشی که در سایه جنگ اوکراین از سطح اختلافات سیاسی و تحریمهای اقتصادی عبور کرده و به اخراج دیپلماتها، تعطیلی احتمالی برخی مراکز دیپلماتیک روسیه در آلمان و اتهامزنی متقابل درباره عملیات خرابکارانه رسیده است.
به گزارش «وطن امروز»، با شدت گرفتن تنشها در اروپا در نتیجه جنگ اوکراین، اکنون این جنگ نهتنها مناسبات مسکو - برلین را از همکاری به تقابل کشانده، بلکه باعث شده اختلافات 2 کشور به حوزههای امنیتی و دیپلماتیک نیز سرایت کند. آخرین نشانه از سرایت تنشهای سیاسی روسیه و آلمان به حوزههای امنیتی و دیپلماتیک مربوط به تصمیم آلمان برای تعطیلی کنسولگری روسیه در شهر بن و پایان دادن به فعالیت «خانه روسیه» در برلین است. سایر اقدامات تقابلی ژرمنها در برابر روسیه شامل لغو توافقنامههای فرهنگی دوجانبه و تشدید کنترل ورود برای شهروندان روس به مرزهای آلمان میشود؛ اقدامی که برلین آن را در واکنش به آنچه «حمله ترکیبی روسیه» میداند انجام داده، اما مسکو این اتهامات را رد کرده است.
«یوهان وادهفول» وزیر خارجه آلمان در این ارتباط اعلام کرد: «ما کنترل ورود اتباع روسیه به آلمان را تشدید میکنیم» و برلین پیشنهاد خواهد کرد افراد روس بیشتری در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپایی قرار گیرند. همزمان سفیر روسیه در برلین نیز به وزارت خارجه آلمان احضار شد. در مقابل «الکساندر گروشکو» معاون وزیر خارجه روسیه، در حاشیه «مجمع اقتصادی شرق» به خبرنگاران گفت روسیه به اقدام آلمان در تعطیلی سرکنسولگری این کشور در بن «آنگونه که صلاح بداند» پاسخ خواهد داد و این روند طولانی نخواهد بود و «بسیار سریع» انجام خواهد شد. دیپلمات ارشد روس افزود: ما هر زمان آماده باشیم، به شیوهای که ضروری بدانیم پاسخ خواهیم داد. گمان نمیکنم این کار طولانی شود؛ همه چیز بسیار سریع پیش خواهد رفت. وی ادامه داد: در حال حاضر قطع کامل روابط با برلین در نظر گرفته نشده است اما هیچ محدودیتی برای کاهش روابط در این زمینه وجود ندارد.
در همین حال «ماریا زاخارووا» سخنگوی وزارت خارجه روسیه هم به اقدامات تقابلجویانه آلمانها واکنش نشان داد و اظهار کرد: «پاسخ مسکو به اقدام برلین در تعطیل کردن کنسولگری روسیه در شهر بن، واکنشی شدید خواهد بود. نگران نباشید! وقتی زمان آن فرابرسد، پاسخ خواهیم داد؛ شاید آنها درباره واکنش روسیه حدسهایی میزنند اما شاید نه درباره همه چیز».
بنبست دیپلماتیک
ریشه بحران کنونی روابط روسیه و آلمان را باید در تغییر اساسی سیاست برلین پس از آغاز جنگ اوکراین جستوجو کرد. برلین طی 4 سال و نیم گذشته به یکی از مهمترین حامیان نظامی و مالی اوکراین تبدیل شده است.
بر اساس گزارش رویترز، دولت آلمان اعلام کرد از آغاز جنگ در 5 اسفند 1400، بیش از ۴۳.۳ میلیارد یورو کمک غیرنظامی دوجانبه به اوکراین اختصاص داده و ۵۷.۶ میلیارد یورو کمک نظامی ارائه کرده یا برای سالهای آینده اختصاص داده است. برلین همچنین اعلام کرد همچنان به حمایت نظامی از کییف ادامه خواهد داد.
«کارلو ماسالا» استاد دانشگاه نیروهای مسلح آلمان، در گفتوگویی با روزنامه فرانسوی «لوموند» معتقد است آلمان به دلیل آنکه «ستون اصلی حمایت اروپا از اوکراین» است، به هدف مهمتری برای روسیه تبدیل شده است. وی حادثه پهپادی لایپزیش را نشانهای از ورود جنگ ترکیبی به مرحلهای جدید در خاک آلمان ارزیابی کرد.
در این میان بر اساس گزارش اسپوتنیک، روسیه معتقد است آلمان دیگر یک بازیگر صرفاً سیاسی در جنگ نیست، بلکه به یکی از حامیان اصلی توان نظامی اوکراین تبدیل شده است.
از سوی دیگر اقدامات آلمان در برابر روسیه نیز به سوءظن بیشتر روسها منجر شده است. دولت آلمان اعلام کرده کنسولگری روسیه در بن از ۱۸ سپتامبر فعالیت خود را متوقف خواهد کرد و همزمان فعالیت مرکز فرهنگی روسیه در برلین نیز محدود خواهد شد.
مؤسسه «انجمن سیاست خارجی آلمان» نیز در ارزیابی خود از روابط 2 کشور تأکید کرد مناسبات آلمان و روسیه از زمان آغاز جنگ در سال ۲۰۲۲ به پایینترین سطح از پایان جنگ سرد سقوط کرده و روابط اقتصادی و سیاسی 2 کشور در تقریباً همه حوزهها به حداقل رسیده است.
مسکو و برلین؛ از همکاری تاریخی تا رویارویی امروز
تنش امروز در روابط روسیه و آلمان را زمانی بهتر میتوان فهمید که سابقه روابط 2 کشور را در نظر بگیریم. روابط روسیه و آلمان در تاریخ معاصر همواره خصمانه نبوده و حتی در دورههایی، همکاری میان 2 طرف یکی از عوامل مهم شکلدهنده معادلات اروپا بوده است.
حتی در زمان فروپاشی دیوار برلین و اتحاد مجدد آلمان در سال ۱۹۹۰، مسکو نقش مهمی در نزدیکی به آلمان داشت. پس از آن، روابط اقتصادی روسیه و آلمان بویژه در حوزه انرژی گسترش یافت و گاز روسیه به یکی از پایههای مهم اقتصاد صنعتی آلمان تبدیل شد.
جنگ اوکراین اما این معادله را تغییر داد. برلین نهتنها روابط انرژی با روسیه را کاهش داد، بلکه به تأمینکننده مهم تسلیحات اوکراین تبدیل شد.
دولت آلمان اکنون صراحتاً میگوید حمایت نظامی از اوکراین بخشی از سیاست امنیتی این کشور است. بر اساس گزارش گاردین، وزارت خارجه آلمان نیز رسماً اعلام کرده این کشور بزرگترین حامی اروپایی اوکراین در 2 حوزه نظامی و غیرنظامی است.
اندیشکده «چتم هاوس» نیز در ارزیابی خود از تحول سیاست امنیتی آلمان نوشت: جنگ اوکراین موجب یک «چرخش تاریخی» در سیاست امنیتی برلین شده و آلمان اکنون در حال بازتعریف جایگاه خود در امنیت اروپاست.
روزنامه فرانسوی لوموند در گزارشی نوشت: از نگاه روسیه، این تغییر به معنای عبور آلمان از نقش میانجی به نقش طرف درگیر در مناقشه اوکراین است و همین تغییر، یکی از عوامل اصلی تبدیل شدن روابط اقتصادی سابق به رابطهای امنیتی و تقابلی در مناسبات مسکو - برلین است.
اهمیت تنش روسیه و آلمان در میانه جنگ اوکراین
باید در نظر داشت آلمان یکی از بزرگترین اقتصادهای اروپا و از مهمترین قدرتهای صنعتی و نظامی قاره سبز است، بنابراین تشدید رویارویی میان برلین و مسکو میتواند مستقیماً بر آینده جنگ اوکراین تأثیر بگذارد و ممکن است آلمانها در واکنش به تشدید تنش با روسیه، بر حمایت نظامی خود از اوکراین بیفزایند.
کارلو ماسالا در یادداشت خود در روزنامه لوموند نوشت: با تشدید تنش روسیه و آلمان، احتمال افزایش حمایت نظامی آلمان از اوکراین محتمل است اما روسیه در شرایط فعلی ترجیح میدهد دامنه حملات خود را در اوکراین تشدید کند و همزمان به اروپاییها این را بفهماند که تشدید تنش با روسیه برای آنها پرهزینه خواهد بود.
روزنامه فایننشال تایمز درباره واکنشهای مسکو به تشدید تنش با اروپا، به حملات روسیه علیه زیرساختهای اوکراین اشاره کرد و گزارش داد روسیه طی روزهای گذشته حملات گستردهای علیه شبکه ریلی، بنادر، تأسیسات انرژی و دیگر زیرساختهای اوکراین انجام داده است. این حملات در شرایطی انجام میشود که اوکراین نیز حملات پهپادی دوربرد خود به داخل روسیه را افزایش داده است. اندیشکده «روسی» در گزارشی درباره حملات اوکراین به زیرساختهای روسیه نوشت این حملات به خطوط ارتباطی و تأمین سوخت روسیه فشار وارد کرده و ضعفهایی را در دفاع از مناطق عقبه روسیه آشکار کرده است.
همچنین «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» آمریکا در تحلیلی از روند این جنگ نوشت: اوکراین از حملات عمیق پهپادی و ترکیب آن با جنگ سایبری و الکترونیک برای وارد کردن فشار به نفت و گاز روسیه استفاده میکند و در مقابل، روسیه تلاش میکند با افزایش حملات تنبیهی علیه زیرساختهای حیاتی و مراکز اقتصادی و سیاسی اوکراین، کییف را به سمت مذاکره تحت شرایط مطلوبتر برای مسکو سوق دهد.
جنگ زیرساختها؛ پاسخ روسیه به اوکراین
همزمان با افزایش تنشهای سیاسی در اروپا، جنگ در داخل اوکراین نیز وارد مرحلهای سختتر شده است. اوکراین در ماههای اخیر حملات پهپادی دوربرد علیه زیرساختهای روسیه، بویژه تأسیسات انرژی و نفت را افزایش داده و روسیه نیز در پاسخ، حملات گستردهتری علیه زیرساختهای اوکراین انجام داده است.
در روزهای اخیر تأسیسات انرژی، بنادر و شبکه حملونقل اوکراین هدف حملات روسیه قرار گرفت. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این حملات بخشی از روندی است که در آن اوکراین تلاش کرده است زیرساختهای حیاتی روسیه را هدف قرار دهد و روسیه نیز با هدف قرار دادن زیرساختهای اوکراین به کییف پاسخ میدهد.
اندیشکده «مؤسسه مطالعات جنگ» نیز در ارزیابی خود از حملات روسیه به زیرساختهای بندری اوکراین نوشت: این حملات احتمالاً با هدف کاهش ظرفیت صادرات اوکراین و تضعیف اقتصاد این کشور انجام میشود و در عین حال میتواند پاسخی به حملات اخیر اوکراین علیه اهداف روسیه باشد.
در نتیجه، جنگ اوکراین وارد چرخهای شده که در آن حمله به زیرساختهای یک طرف، زمینهساز حمله متقابل طرف دیگر میشود.
رئیسجمهور روسیه نیز دیروز اعلام کرد به نیروهای ارتش این کشور دستور داده حملات گسترده و قوی علیه تأسیسات انرژی اوکراین انجام دهند. «ولادیمیر پوتین» روز چهارشنبه گفت به نیروهای مسلح روسیه دستور داده شده حملات گسترده به تأسیسات انرژی اوکراین را آماده کنند و انجام دهند. وی تأکید کرد: «آنها تأسیسات انرژی ما را هدف قرار دادند و پاسخ این اقدام را خواهند گرفت».
پوتین گفت شک ندارد نیروهای اوکراینی سرانجام شکست خواهند خورد. وی تأکید کرد ارائه جدول زمانی دقیق اشتباه خواهد بود، زیرا جنگ بیرحمانه است، بنابراین پیشبینی آن دشوار است.
رئیسجمهور روسیه همچنین تهدیدات ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین علیه هوانوردی غیرنظامی روسیه را محکوم کرد و آن را «تروریسم دولتی» خواند. پوتین همچنین به غرب درباره تلاش علیه مسکو هشدار داد و گفت اگر کسی تلاش کند روسیه را «طعمه» قرار دهد، ممکن است با ضربه مواجه شود.
رئیسجمهور روسیه: به ارتش دستور دادهام زیرساختهای انرژی اوکراین را هدف قرار دهد
شعلههای خشم پوتین
تشدید تنش میان روسیه و آلمان همزمان با تشدید جنگ در جبهه اوکراین
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها
لینکدونی