گروه بینالملل: رئیسجمهور پرحاشیه آمریکا در تازهترین دور درگیریهای خود با رسانههای منتقد، اعلام کرد دسترسی 3 رسانه معروف آمریکایی، یعنی شبکه خبری «سیانان»، کانال تلویزیونی «اماس ناو» و روزنامه «پلیتیکو» به کاخ سفید ممنوع شده؛ تصمیمی که بلافاصله با واکنش رسانهها، نهادهای مدافع آزادی مطبوعات و کارشناسان حقوق اساسی آمریکا روبهرو شد. ترامپ دلیل این تصمیم خود را انتشار آنچه «اخبار جعلی» خواند عنوان و تهدید کرد رسانههای دیگری نیز ممکن است با محدودیت مشابه مواجه شوند.
به گزارش «وطن امروز»، خبرگزاری رویترز گزارش داد ترامپ گفته این تصمیم نه به دلیل یک گزارش یا حادثه مشخص، بلکه به دلیل «مجموعه گزارشهای چند سال گذشته» گرفته شده است. او همچنین گفت این ممنوعیت میتواند تا حد ممکن به دیگر رسانهها تسری یابد.
3 رسانه هدف این تصمیم جنجالی ترامپ یعنی سیانان، اماسناو و پلیتیکو رسانههایی هستند که بخش مهمی از پوشش سیاسی واشنگتن و عملکرد دولت آمریکا را بر عهده دارند. ترامپ در شبکه اجتماعی خود در این ارتباط نوشت: این 3 رسانه به دلیل «گزارشهای جعلی مداوم» از حضور در کاخ سفید منع شدند. او بعدا در دفتر بیضی شکل کاخ سفید با ادبیاتی کوچهبازاری و محاورهای گفت: «نمیخواهم آنها در دفتر من باشند. نمیخواهم اینجا باشند». ترامپ همچنین رسانهها را متهم کرد درباره دولت او «دروغ» منتشر و «داستانسازی» میکنند.
آکایلا گاردنر، خبرنگار اماس ناو هم در گزارشی در بیرون از محوطه کاخ سفید گفت: «امروز صبح سعی کردم کارت شناساییام را اسکن کنم اما کار نکرد. چراغ قرمز چشمک و بوق میزد. مامور گفت کارت غیرفعال شده است. پرسیدم چرا؟ گفت: «این موضوع بالاتر از سطح اختیارات من است. آنها مجبور شدند کارت شناساییام را از من بگیرند».
سیانان به دنبال محاکمه ترامپ
در واکنش به این تصمیم جنجالی ترامپ، سیانان از تیم خبری خود در کاخ سفید دفاع کرد. شبکه خبری سیانان هشدار داد اعمال هرگونه ممنوعیت علیه این رسانه، پیگرد قانونی در پی خواهد داشت. این شبکه در بیانیهای تاکید کرد در برابر هرگونه تلاش برای محدود کردن دسترسی این شبکه به کاخ سفید اقدام قانونی خواهد کرد: «سیانان کاملا از تیم خود در کاخ سفید و گزارشهای منصفانه و دقیق آن حمایت میکند. اگر ممنوعیتی که ترامپ تهدید به اجرای آن کرده عملی شود، این اقدام حملهای غیرقانونی به یکی از حقوق اساسی مورد حمایت قانون اساسی است».
روزنامه پلیتیکو نیز در بیانیهای اعلام کرد «به پوشش منصفانه اخبار این دولت و دولتهای آینده ادامه خواهد داد» و «با تمام توان از حقوق خود بر اساس متمم اول قانون اساسی در برابر هرگونه تلاش برای محدود کردن آن دفاع خواهد کرد».
همچنین «رابرت گارسیا» نماینده دموکرات کالیفرنیا تصمیم ترامپ علیه رسانهها را حملهای «دیوانهوار» به آزادی بیان دانست و وی را به نزدیک شدن به «سطوح سانسور در کره شمالی» متهم و بر دفاع از متمم اول قانون اساسی تأکید کرد.
«ژاکی هاینریش» رئیس انجمن خبرنگاران کاخ سفید هم گفت: مساله فقط حقوق خبرنگاران نیست، بلکه «حق مردم آمریکا برای دریافت گزارشی کامل و مستقل» از عملکرد رئیسجمهور است.
بنیاد آزادی مطبوعات نیز این تصمیم را «نقض آشکار متمم اول» خواند و «ست استرن» مدیر بخش حمایت از آزادی مطبوعات این بنیاد گفت: رسانهها همچنان فساد و ناکامیهای دولت را آشکار میکنند و حملات ترامپ نشاندهنده نگرانی او از جامعهای آگاه است.
«انجمن رادیو، تلویزیون و رسانههای دیجیتال خبری» نیز با انتقاد از این تصمیم اعلام کرد محدود کردن دسترسی رسانهها، شفافیت را تضعیف میکند. «تارا پاکی» رئیس این انجمن گفت: «اتاق خبری که بتوانید خبرنگارانش را خودتان انتخاب کنید، دیگر اتاق خبر نیست؛ یک صحنه نمایش است».
ترامپ میتواند رسانهها را اخراج کند؟
درباره اخراج رسانهها از کاخ سفید مباحث زیادی شکل گرفته است. نیویورکتایمز در گزارشی نوشت: کاخ سفید میتواند درباره دسترسی محدود و نحوه سازماندهی رویدادهایی که ظرفیت محدودی دارند تصمیم بگیرد اما وقتی محدودیت دسترسی به دلیل محتوای گزارشهای یک رسانه اعمال شود، مساله مستقیما با متمم اول قانون اساسی آمریکا و ممنوعیت تبعیض بر اساس دیدگاه سیاسی روبهرو میشود.
«جمیل جعفر» مدیر مؤسسه حقوقی «متمم اول» در دانشگاه کلمبیا، در گفتوگو با نیویورکتایمز درباره اقدام اخیر ترامپ گفت: اگر او قصد داشته باشد این رسانهها را از گروه رسانهای کاخ سفید کنار بگذارد، چنین اقدامی ناقض قانون اساسی است، زیرا این گروه رسانهای یک «انجمن عمومی» تلقی میشود و دولت نمیتواند خبرنگاران را به دلیل دیدگاه یا محتوای گزارشهایشان کنار بگذارد.
این نخستینبار نیست که ترامپ با محدود کردن دسترسی یک رسانه به کاخ سفید با چالش حقوقی روبهرو میشود. در دوره نخست ریاستجمهوریاش هم دسترسی «جیم آکوستا» خبرنگار سیانان به کاخ سفید لغو شد و سیانان با مراجعه به دادگاه توانست دسترسی او را بازگرداند.
ترامپ در دولت دومش نیز دسترسی خبرنگاران آسوشیتدپرس را به برخی رویدادهای ریاستجمهوری محدود کرد اما دادگاه فدرال آمریکا در این پرونده به دولت دستور داد با «ایپی» مانند سایر رسانهها رفتار کند و محدود کردن این رسانه به دلیل سیاست تحریریه آن را مغایر حقوق آزادی بیان دانست.
حتی در همان پرونده، دولت ترامپ استدلال کرده بود دسترسی رسانهها به رئیسجمهور «امتیاز» است، نه یک حق مطلق اما دادگاه با این استدلال که دولت نمیتواند رسانهای را به دلیل محتوای مورد اختلاف خود مجازات کند، با محدودیت اعمالشده علیه ایپی مخالفت کرد.
جنگ ترامپ با رسانهها از 2015
درگیری ترامپ و رسانههای منتقد، پدیدهای مربوط به دوره دوم ریاستجمهوری او نیست و ریشه آن به کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۵ بازمیگردد. در واقع ممنوعیت اعلامشده علیه سیانان، اماس ناو و پلیتیکو را باید در ادامه بیش از یک دهه تنش میان ترامپ و رسانههای جریان اصلی آمریکا دید؛ تنشی که از حملات لفظی و برچسب «اخبار جعلی» آغاز شد، به تهدیدهای حقوقی و محدودیت دسترسی رسانهها رسید و اکنون با تلاش برای حذف چند رسانه از فضای کاخ سفید وارد مرحله تازهای شده است.
ترامپ از همان دوران مبارزات پیش از انتخاب به ریاستجمهوری در دوره اول خود هم رسانههای منتقد را به انتشار «اخبار جعلی» متهم میکرد و پس از ورود به کاخ سفید، این ادبیات را به یکی از ویژگیهای ثابت رابطه خود با رسانهها تبدیل کرد.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران در گزارشی درباره رفتار ترامپ با رسانهها اعلام کرد او در سخنرانیها، کنفرانسهای خبری و شبکههای اجتماعی بارها رسانهها را با عباراتی مانند «اخبار جعلی»، «دشمن مردم»، «دروغگو»، «فاسد»، «خبرنگاران سطح پایین» و «تفاله انسانی» خطاب کرده است. این نهاد همچنین بر اساس دادههای گردآوریشده از فعالیت ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرد او از زمان آغاز کارزار انتخاباتی تا پایان سال ۲۰۱۹ نزدیک 2000 پیام انتقادی علیه رسانهها منتشر کرده بود.
ترامپ حتی روزنامههایی مانند نیویورکتایمز و واشنگتنپست را بارها با عباراتی تحقیرآمیز مورد حمله قرار داده و سال ۲۰۱۷ ویدئویی منتشر کرد که در آن فردی شبیه ترامپ، نماد سیانان را مورد ضرب و شتم قرار میداد. کمیته حفاظت از روزنامهنگاران این رفتار را بخشی از تلاش برای تضعیف اعتبار رسانههای مستقل توصیف کرد.
ادبیات کوچهبازاری ترامپ علیه رسانهها سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یافت. الجزیره گزارش داد رئیسجمهور آمریکا در جریان انتقاد از رسانههایی که گزارش مربوط به کمبود ذخایر مهمات آمریکا در جنگ علیه ایران را منتشر کرده بودند، رسانههای منتقد را «تفاله خائن» خطاب کرده است.
«دشمن مردم»؛ عبارتی با سابقه تاریخی
جنگ ترامپ با رسانهها حتی تا جایی کشیده شده که او سال ۲۰۱۷ رسانههای منتقد را «دشمن مردم آمریکا» نامید. واشنگتنپست هم در همان زمان گزارش داد این عبارت نشاندهنده تشدید حملات رئیسجمهور آمریکا به خبرنگاران است. «گابریل شرمن» روزنامهنگار و سردبیر وقت نیویورکمگزین نیز استفاده ترامپ از این ادبیات را «ادبیات یک دیکتاتور» توصیف کرد.
«مارتین بارون» سردبیر سابق واشنگتنپست نیز در سخنرانی سال ۲۰۱۸ در مؤسسه رویترز، حملات ترامپ علیه رسانهها را «حملهای بیوقفه» از سوی رئیسجمهور کشوری عنوان کرد که ادعای یک دموکراسی پیشرفته را دارد. او گفت: ترامپ تلاش کرده رسانهها را ابتدا به حاشیه براند، سپس اعتبارزدایی کند و در نهایت آنها را «غیرانسانی» جلوه دهد و این کار از سوی رئیسجمهور آمریکای مدعی دموکراسی انجام میشود.
از «جنگ با رسانهها» تا محدودیت دسترسی
اختلاف ترامپ با رسانهها در سالهای اخیر از سطح حملات لفظی فراتر رفته و وارد حوزه دسترسی رسانهای شده است.
سال ۲۰۲۵ دولت ترامپ دسترسی روزنامه لسآنجلس تایمز به برخی برنامههای کاخ سفید را محدود کرد؛ اقدامی که به اختلاف بر سر استفاده این خبرگزاری از نام «خلیج مکزیک» مربوط بود. ترامپ صراحتا گفت تا زمانی که این رسانه از نام «خلیج آمریکا» استفاده نکند، محدودیت ادامه خواهد داشت.
مؤسسه رویترز برای مطالعه روزنامهنگاری در دانشگاه آکسفورد در گزارش سال ۲۰۲۵ خود نوشت دولت دوم ترامپ در چند جبهه با رسانههای منتقد درگیر شده؛ از جمله محدودیت دسترسی، شکایتهای حقوقی و تحقیقات فدرال. این مؤسسه همچنین به تغییر سازوکار گروه رسانهای کاخ سفید و افزایش نقش رسانهها و تولیدکنندگان محتوای نزدیکتر به ترامپ اشاره کرد.
کارشناسان چه میگویند؟
در سالهای اخیر، شماری از پژوهشگران آمریکایی درباره آنچه «پسرفت دموکراتیک» و افزایش گرایشهای اقتدارگرایانه در سیاست آمریکا میدانند هشدار دادهاند.
«استیون لویتسکی» استاد دانشگاه هاروارد و از پژوهشگران شناختهشده دموکراسی، سال ۲۰۲۵ در مقالهای استدلال کرد آمریکا وارد مرحلهای شده که آن را «اقتدارگرایی رقابتی» مینامد؛ یعنی وضعیتی که یک نفر از مسیر انتخابات به قدرت میرسد اما پس از ورود به قدرت، از ابزارهای دولتی برای مجازات منتقدان، کنار زدن مقامهای مستقل و تغییر زمین بازی سیاسی استفاده میکند.
لویتسکی همچنین نسبت به عادی شدن رفتارهای اقتدارگرایانه در جامعه آمریکا هشدار داد. در واقع بحث او درباره نشانههایی از تضعیف هنجارهای دموکراتیک و سازوکارهای محدودکننده قدرت است.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران نیز در ارزیابی 4 ماه نخست دولت دوم ترامپ نوشت: مجموعه اقدامات دولت ترامپ فضای «نگرانکنندهای» برای آزادی رسانه ایجاد کرده و میتواند آزادی رسانهای در آمریکا را محدود کند. این نهاد همچنین از افزایش ترس در میان تحریریههای آمریکا درباره امکان برخورد تلافیجویانه دولت خبر داد.
عفو بینالملل آمریکا نیز در گزارش ژانویه ۲۰۲۶ خود اعلام کرد: دولت ترامپ سال ۲۰۲۵ با مجموعهای از اقدامات اجرایی و اداری، فضای مدنی و برخی سازوکارهای حاکمیت قانون را محدود کرد و این روند در چارچوب رویههای اقتدارگرایانه ترامپ بررسی میشود.
گزارش« وطن امروز» از دستور رئیس جمهور آمریکا برای اخراج رسانههای منتقد از کاخ سفید
دهانبند ترامپی!
ارسال نظر
پربیننده