شیطان علیه فوتبال

علی دارابی: همه‌ چیز از یک امضا شروع شد. همان قلمی که ۴ سال پیش بر طبل ممنوعیت سفر ایرانی‌ها به آمریکا کوبیده بود، حالا دوباره از غلاف درآمده تا این بار نه فقط گردشگران، که حتی رؤیای حضور ایرانی‌ها در سکوهای جام‌جهانی را نشانه بگیرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور دیوانه و پرحاشیه ایالات متحده، در تازه‌ترین اقدام خود با امضای یک فرمان جدید، ورود شهروندان ۱۲ کشور از جمله ایران را به خاک آمریکا ممنوع کرده است؛ تصمیمی که با توجه به میزبانی جام‌جهانی ۲۰۲۶، موجی از نگرانی را میان فوتبال‌دوستان ایرانی به راه انداخته است.
* سیاست علیه فوتبال یا فوتبال در دام سیاست؟
سوال این است: وقتی تیم‌ ملی ایران یکی از ۴۸ تیم حاضر در جام‌جهانی است، ممنوعیت ورود ایرانی‌ها به خاک آمریکا چه معنایی دارد؟ آیا ترامپ قرار است جلوی ورود تیم‌ ملی ایران را هم بگیرد؟ پاسخ، فعلا منفی است، چرا که در میان تبصره‌های پرشمار این فرمان، ‌بندی دیده می‌شود که به ورزشکاران، مربیان، مدیران رسمی تیم‌ها و حتی خانواده‌های آنها اجازه ورود برای شرکت در رویدادهای بین‌المللی داده شده است. با این حال، تکلیف مهم‌ترین بخش جام‌جهانی یعنی تماشاگران چه می‌شود؟ وقتی فوتبال بدون هوادار معنایی ندارد، ممنوعیت ورود تماشاگران ایرانی به خاک آمریکا، دقیقا همان جایی است که فوتبال، قربانی سیاست می‌شود.
* فوتبال بی‌تماشاگر، جام بدون شور؟
پیش از این فرمان هم سفر به آمریکا برای بسیاری از ایرانی‌ها غیرممکن بود؛ ویزایی که به‌سختی صادر می‌شد، هزینه‌هایی که سر به فلک می‌کشید و موانعی که بیشتر شبیه مسابقه‌ای نابرابر بود اما حالا حتی همان درصد کم هم دیگر نمی‌توانند امیدوار باشند. طبق فرمان تازه ترامپ، تماشاگران ایرانی فعلا جایی در سکوهای جام‌جهانی نخواهند داشت. بازی‌هایی که به نام یک ملت برگزار می‌شود اما صدای بخشی از همان ملت، از سکوها شنیده نخواهد شد. در نگاه اول شاید بشود گفت فقط تماشاگران آسیب دیده‌اند اما ماجرا پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. فیفا برای هر تیم حاضر در جام جهانی، سهمیه‌ای از بلیت‌ها را به فدراسیون مربوط می‌دهد. اگر هواداران ایرانی اجازه ورود نداشته باشند، این سهمیه‌ها چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد؟ و مهم‌تر اینکه آیا اساساً عدالت در میزبانی رعایت خواهد شد؟
* اینفانتینو و دردسر تازه‌ای به نام ترامپ
در این میان، چشم‌ها دوباره به زوریخ دوخته شده؛ به مقر فیفا و میز ریاست جانی اینفانتینو. مردی که در سال‌های اخیر نشان داده اهل مماشات نیست اما روابطش با ترامپ هم چندان سرد نبوده. حالا اما یک دوگانگی جدی پیش روی اوست: از یک‌ سو حفظ روابط دیپلماتیک با کشوری که یکی از میزبان‌های جام‌جهانی آینده است و از سوی دیگر، دفاع از حق تماشاگرانی که از ساده‌ترین امتیاز این رویداد یعنی «حضور» محروم شده‌اند. اینفانتینو بارها گفته فوتبال بدون هوادار زنده نمی‌ماند. حالا باید دید آیا حاضر است برای این باورش، با سیاستمدار ناقص‌العقلی مثل ترامپ روبه‌رو شود یا نه؟ حتی اگر لازم باشد از ابزارهای دیپلماتیک استفاده کند یا فدراسیون فوتبال ایران را در چانه‌زنی برای لغو محدودیت‌ها همراهی کند.