سیاست علیه سکوها

بنیا فرید: آنچه از واشنگتن مخابره شده، بیشتر از آنکه یک تصمیم اداری باشد، شبیه اعلام جنگ به روح فوتبال است. کاخ سفید در حرکتی که واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشته، مسیر ورود هواداران چند تیم ملی به خاک آمریکا را مسدود کرده؛ تصمیمی که اگر اجرایی شود، جام‌جهانی با یکی از عجیب‌ترین حاشیه‌های تاریخش آغاز خواهد شد.
بر اساس آنچه رسانه‌های بین‌المللی گزارش داده‌اند، دولت آمریکا ورود هواداران ایران، هائیتی، سنگال و ساحل عاج را در بازه زمانی برگزاری جام‌جهانی ممنوع اعلام کرده است. استدلال رسمی، «ملاحظات امنیت ملی» است؛ عبارتی کش‌دار که پیش‌تر هم بارها برای توجیه تصمیم‌های بحث‌برانگیز به کار رفته و این‌بار، مستقیم سکوهای ورزشگاه‌ها را نشانه گرفته است.
جام جهانی همیشه فراتر از یک تورنمنت فوتبالی بوده؛ جشن تلاقی فرهنگ‌ها، رنگ‌ها و صداها. حذف هواداران یک تیم، به معنای حذف بخشی از هویت آن رقابت است. تیم ملی بدون تماشاگر، شبیه نمایشی بی‌تماشاگر روی صحنه‌ای عظیم است؛ رسمی، سرد و بی‌روح. حالا این خطر وجود دارد که برخی بازی‌ها، عملاً به مسابقاتی خنثی و بی‌نبض تبدیل شود.
منتقدان این تصمیم، آن را اقدامی تبعیض‌آمیز، نژادپرستانه و بی‌سابقه توصیف کرده‌اند. در تاریخ جام‌های جهانی، حتی در دوران اوج تنش‌های سیاسی، چنین محدودیتی علیه هواداران عادی اعمال نشده بود. این‌بار اما سیاست، بی‌واسطه وارد زمین شده و به جای بازیکنان، تماشاگران را جریمه کرده است؛ مردمی که تنها جرم‌شان، علاقه به فوتبال و پرچم کشورشان است.
گزارش‌ها حاکی از آن است این فهرست ممکن است گسترش پیدا کند و نام یک تیم دیگر نیز به آن اضافه شود. همین احتمال، نگرانی‌ها را دوچندان کرده است. اگر این مسیر ادامه یابد، چه تضمینی وجود دارد که دامنه محدودیت‌ها به سایر کشورها کشیده نشود؟ جام‌جهانی با چنین رویکردی، از یک رویداد جهانی به مسابقه‌ای گزینشی تبدیل خواهد شد.
نکته تأمل‌برانگیز، استثناهایی است که در متن این فرمان دیده می‌شود. بازیکنان، کادر فنی و نزدیکان درجه‌ یک آنها اجازه ورود خواهند داشت اما هواداران عادی نه. این تفکیک، پرسش‌های جدی ایجاد می‌کند: اگر خطر امنیتی وجود دارد، چرا فقط شامل تماشاگران می‌شود؟ و اگر وجود ندارد، چرا اصول بدیهی میزبانی نقض شده است؟
فیفا که همواره بر «فوتبال برای همه» تأکید کرده، حالا در آزمونی دشوار قرار گرفته است. سکوت یا انفعال در برابر چنین تصمیمی، می‌تواند اعتبار این نهاد را زیر سؤال ببرد. جام‌جهانی بدون هواداران، نه جهانی است و نه عادلانه.
آنچه امروز رخ داده، شاید فقط یک فرمان اجرایی باشد اما پیامدهایش عمیق‌تر از یک امضاست. فوتبال، اگر از طرفدار جدا شود، چیزی جز یک نمایش پرهزینه نخواهد بود. جام‌جهانی ۲۰۲۶ در آستانه انتخابی تاریخی ایستاده است: یا جشن فوتبال باقی می‌ماند یا به صحنه‌ای محصور در سیاست تبدیل می‌شود. باید منتظر ماند و دید فیفا چه واکنشی نشان می‌دهد. خوش‌خیالی است اگر تصور کنیم اینفانتینو شهامت رودررویی با اربابش را داشته باشد.