پایانی بر توهم امنیت بدون ایران

زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با لحنی شتاب‌زده فرمان «انسداد هر گونه رفت‌وآمد در تنگه هرمز» را صادر کرد، کمتر کسی در واشنگتن تصور می‌کرد که این حرکت، نه یک مانور قدرت، بلکه تیر خلاصی بر ثبات لرزان اقتصاد جهانی باشد. حقیقت این است که ماه‌ها پیش از این اعلامیه، موازنه قدرت در خلیج ‌فارس تغییر کرده بود. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر حق حاکمیتی خود و تأکید بر لزوم پرداخت عوارض قانونی برای عبور از یکی از حساس‌ترین آبراه‌های جهان، به جامعه جهانی یادآور شد که امنیت، کالایی نیست که بتوان آن را با قلدری سیاسی به دست آورد. بر اساس گزارش مبسوط «شورای آتلانتیک»، 15 نمودار کلیدی را می‌توان برشمرد که لرزه بر اندام بازارهای جهانی انداخته‌ و یک واقعیت ساده اما بنیادین را روایت می‌کنند. این نمودارها نشان می‌دهند جهان بدون اراده ایران، حتی قادر به تأمین نان روزمره و سوخت جت‌های خود هم نیست.

سقوط دومینووار؛ از حمل‌ونقل هوایی تا شریان‌های زمینی
بسته شدن تنگه هرمز، که به‌درستی «شاهرگ حیات جهانی» نامیده می‌شود، نه یک واقعه نظامی که آغاز یک فروپاشی ساختاری در زنجیره تأمین است. طبق داده‌های آماری، خلیج‌ فارس پیش از ایستادگی جمهوری اسلامی بر حق حاکمیتی خود، تأمین‌کننده ۲۰ درصد از سوخت جت دریایی و ۱۰ درصد گازوئیل جهان بود.
اروپا که سال‌هاست تحت سایه سیاست‌های واشنگتن علیه ایران حرکت می‌کند، اکنون تلخی این وابستگی را چشیده است. با توجه به اینکه ۶۰ درصد سوخت جت قاره سبز از پالایشگاه‌های حوزه خلیج ‌فارس تأمین می‌شد، لغو هزاران پرواز روزانه ‌تنها نوک کوه یخ است. این وضعیت در آفریقا وخیم‌تر گزارش شده است، جایی که وابستگی ۷۰ درصدی به فرآورده‌های نفتی منطقه خلیج ‌فارس، کشورهای این قاره را با تاریکی و فلج شدن سیستم حمل‌ونقل روبه‌رو کرده است. آمارها به روشنی نشان می‌دهد تحریم‌کنندگان دیروز ایران، امروز در آتش بحرانی می‌سوزند که خود با نادیده گرفتن جایگاه استراتژیک جمهوری اسلامی برافروخته‌اند.

بحران دیزل و فرو ریختن ستون فقرات تجارت غربی
در ایالات متحده آمریکا، ادعای خودکفایی انرژی با واقعیت‌های میدانی به چالش کشیده شده است. از زمان بسته شدن تنگه هرمز، قیمت دیزل ۳۸ درصد جهش داشته است. برای کشوری که ۴۰۰ میلیارد مایل جابه‌جایی کالا توسط کامیون‌ها دارد، این به معنای تورمی بی‌سابقه است که مستقیما سفره مصرف‌کنندگان آمریکایی را هدف قرار داده.
اگرچه آمریکا سعی کرده با رکوردشکنی در صادرات، موقت خود را جایگزین نشان دهد اما گزارش شورای آتلانتیک به‌درستی واقعیتی را فاش‌ می‌کند که حاکی است ظرفیت پالایشگاهی محدود در خارج از خلیج ‌فارس، هر گونه جایگزینی بلندمدت را غیرممکن می‌کند. مراکش، با تکیه بر ۹۰ درصد سوخت وارداتی و ذخایری که به کمتر از 2 ماه رسیده، نمادی از کشورهایی است که قربانی محاسبات غلط غرب شده‌اند.

امنیت غذایی جهان؛ وقتی خاک هم به تنگه هرمز وابسته است
شاید هولناک‌ترین بخش گزارش‌های آماری گزارش شورای آتلانتیک، مربوط به بخش کشاورزی باشد. آمونیاک و گوگرد، 2 عنصر حیاتی که تولید کودهای شیمیایی جهان را تضمین می‌کنند، در کنترل بلامنازع منطقه تحت نفوذ ایران هستند. خلیج‌فارس   پیش از این ۲۳ درصد تقاضای آمونیاک و نیمی از گوگرد دریایی جهان را تأمین می‌کرد.
امروز قیمت آمونیاک ۲۰ درصد افزایش یافته و در آفریقا، اسید سولفوریک (مشتق شده از گوگرد) ۳۰ درصد گران‌تر شده است. نمودارهای جهانی نشان می‌دهد کاهش مصرف کود به دلیل قیمت‌های نجومی، می‌تواند عملکرد محصولات استراتژیکی مانند برنج و گندم را تا ۲۴ درصد کاهش دهد. این یعنی «دیپلماسی تنگه» نه‌تنها بر قیمت بنزین، بلکه بر گرسنگی یا سیری میلیاردها انسان تأثیر می‌گذارد. جمهوری اسلامی با اشراف بر این موضوع، ثابت کرده است که امنیت غذایی جهان پیوندی ناگسستنی با احترام به ثبات و اقتدار ایران دارد.

تکنولوژی و صنعت؛ سکته در خطوط تولید
فراتر از سوخت و غذا، 2 کالای استراتژیک دیگر یعنی هلیوم و آلومینیوم، بخش صنعت و فناوری را به بن‌بست کشانده‌اند. ۳۳ درصد هلیوم جهان که در دستگاه‌های MRI و ساخت نیمه‌هادی‌ها هیچ جایگزینی ندارد، از قلب این منطقه تأمین می‌شود. توقف صادرات قطر و آسیب به تأسیسات «رأس لفان»، تولید گازوئیل و هلیوم را با شوک ۵ ساله‌ای روبه‌رو کرده است.
در بخش فلزات، ایران با نشان دادن اقتدار خود، قیمت آلومینیوم را به بالاترین سطح در 4 سال اخیر رسانده است. حمله به کارخانه‌های ذوب آلومینیوم در امارات و بحرین که به عنوان پایگاه‌های نفوذ اقتصادی غرب عمل می‌کردند، مازاد جهانی این فلز را به کسری 1.3 میلیون تنی تبدیل خواهد کرد. جهان اکنون متوجه شده است که بدون امنیت ایرانی، حتی پیشرفته‌ترین آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و کارخانه‌های خودروسازی در توکیو و برلین نیز محکوم به توقف هستند.

نظم جدید بر ویرانه‌های هژمونی آمریکا
آنچه در 15 نمودار گزارش شورای آتلانتیک به تصویر کشیده شده، فراتر از آمار و ارقام صادرات است. این تصاویر «گواهینامه مرگ نظام تک‌قطبی» هستند. اعلام محاصره دریایی جمهوری اسلامی ایران از سوی ترامپ، در واقع اعتراف به این بود که آمریکا دیگر کنترلی بر جریان آزاد کالا ندارد و تنها می‌تواند با تخریب ساختارها، واکنش نشان دهد اما پاسخ ایران، پاسخی مبتنی بر جغرافیای سیاسی و عمق استراتژیک بود.
ایران به جهان نشان داد که دوره عبور رایگان و نادیده گرفتن حقوق ملت‌های صاحب ثروت به پایان رسیده است. هزینه‌هایی که امروز برزیل با حذف مالیات دیزل یا سریلانکا با جیره‌بندی سوخت می‌پردازند، تاوان سال‌ها همراهی با تحریم‌های غیرقانونی علیه مردم ایران است. اقتصادهای بزرگ مانند چین، با درک این واقعیت، به جای تقابل، به سمت ذخیره‌سازی و تعامل با ایران حرکت کرده‌اند، در حالی که متحدان واشنگتن در گرداب سهمیه‌بندی گرفتار شده‌اند.

سال‌ها بازسازی برای بازگشت به اعتماد
حتی اگر فردا تنگه هرمز با توافقی دیپلماتیک بازگشایی شود، جهان دیگر همان جهان سابق نخواهد بود. طبق برآورد کارشناسان، بازسازی زیرساخت‌های پالایشی و لجستیکی منطقه سال‌ها به طول خواهد انجامید. اما مهم‌تر از زیرساخت‌های بتنی و فولادی، اعتبار «امنیت غرب» است که ویران شده. شرکت‌های کشتی‌رانی دیگر به‌سادگی به تضمین‌های پوشالی واشنگتن اعتماد نخواهند کرد.
آنچه امروز در تنگه هرمز و معادلات خلیج‌فارس می‌گذرد، پیامی روشن برای آینده است. ایران نه گلوگاه، که قلب است. وقتی قلب با فشار روبه‌رو شود، کل پیکره جهانی دچار تپش غیرعادی می‌شود. نمودارهای اقتصادی به صراحت فریاد می‌زنند که صلح در خلیج‌فارس خریدنی نیست، بلکه پذیرفتنی است؛ پذیرش اقتدار کشوری که نشان داد می‌تواند چرخ‌های بزرگ‌ترین صنایع جهان را با یک اشاره از حرکت بازدارد.
گزارش اخیر شورای آتلانتیک نه‌تنها یک تحلیل اقتصادی، بلکه یک هشدار تاریخی است. تنگه هرمز امروز نه فقط به عنوان یک مسیر آبی، بلکه به عنوان نماد اراده ملتی که حاضر نیست زیر بار قلدری برود، شناخته می‌شود. آمارها و نمودارهایی که واقعیت امروز اقتصاد را به تصویر کشیده‌اند، ابزارهای ایران در نظم جدید جهانی هستند. کشورهایی که خواهان ثبات در زنجیره تأمین سوخت، غذا و تکنولوژی خود هستند، راهی جز عبور از مسیر دیپلماسی محترمانه با جمهوری اسلامی ایران ندارند. زمان آن رسیده جهان بین «تسلیم در برابر حماقت‌های آمریکا» و «همکاری با قدرت بلامنازع غرب آسیا»، دومی را برگزیند تا از فروپاشی کامل در امان بماند. ایران، مقتدرتر از همیشه، کلید اتاق فرمان اقتصاد جهانی را در دست دارد و این واقعیتی است که نمودارها دروغ نمی‌گویند.
منبع 
https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/15-charts-that-explain-why-the-strait-of-hormuz-shutdown-matters-for-the-global-economy/