مافیا علیه فوتبال

مهدی طاهرخانی: در میانه یکی از عجیب‌ترین برخوردهای سیاست با فوتبال، این‌ بار فدراسیون جهانی فوتبال ایستاد و نشان داد هنوز هم قواعد بازی را نمی‌توان با فشار سیاسی تغییر داد. ماجرا از جایی آغاز شد که اطرافیان ترامپ تلاش کردند با یک سناریوی بی‌سابقه، حضور ایران در جام‌جهانی را منتفی کنند؛ تلاشی که بیش از هر چیز، بوی دخالت مستقیم سیاست در ساختار ورزش را می‌داد.

پیشنهاد جنجالی؛ سیاست به‌ جای شایستگی
بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز، پائولو زامپولی، دستیار ایتالیایی‌الاصل ترامپ پیشنهاد داده بود ایتالیا جایگزین ایران در جام‌جهانی شود؛ پیشنهادی که نه بر اساس منطق ورزش، بلکه بر پایه تمایلات شخصی و ملاحظات سیاسی مطرح شد.
زامپولی حتی در گفت‌وگوی خود، به ‌جای ارائه استدلال فنی، از «رؤیای دیدن تیم‌ ملی کشورش» سخن گفت. این سطح از استدلال، بیشتر شبیه صحبت‌های یک هوادار احساساتی است تا فردی که در سطح تصمیم‌سازی جهانی ورود می‌کند. واقعیت این است که چنین حرف‌هایی نه‌تنها وزن سیاسی ندارد، بلکه توهین مستقیم به ساختار رقابتی فوتبال محسوب می‌شود.
در مودبانه‌ترین تعبیر، این پیشنهاد نوعی لابی خام و ناشیانه بود! اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، چیزی فراتر از آن است: تلاش برای خریدن نتیجه‌ای که در زمین مسابقه به ‌دست نیامده.

ترامپ زمین فوتبال را هم می‌خواهد
نقش ترامپ را در این ماجرا نمی‌توان نادیده گرفت. رئیس‌جمهوری که بارها نشان داده علاقه دارد قواعد بازی را به نفع خود بازنویسی کند، این‌بار هم تلاش کرد از نفوذ سیاسی برای تغییر یک واقعیت ورزشی استفاده کند.
این همان الگوی آشنای ترامپ است؛ تبدیل هر حوزه‌ - از اقتصاد تا رسانه و حالا فوتبال -‌ به میدان اعمال قدرت! اما تفاوت این است که فوتبال، برخلاف برخی حوزه‌ها، ساختاری دارد که به‌سادگی تسلیم فشار نمی‌شود.
این تلاش، اگرچه به نتیجه نرسید اما یک واقعیت تلخ را عیان کرد: برای برخی سیاستمداران، حتی نتیجه یک مسابقه فوتبال هم می‌تواند موضوع معامله باشد.

پاسخ فیفا؛ سد مقابل فشار
گزارش رسانه‌ها نشان می‌دهد فیفا بدون تردید این پیشنهاد را رد کرده است.
این تصمیم، فقط یک «نه» ساده نبود، بلکه یک خط‌کشی روشن میان ورزش و سیاست بود، فیفا در این مقطع، برخلاف برخی دوره‌های گذشته، نشان داد حاضر نیست قواعد خود را قربانی فشارهای بیرونی کند.

ایران؛ واکنشی از جنس تقابل
واکنش ایران هم تند و معنادار بود. سفارت ایران در رم اعلام کرد فوتبال متعلق به مردم است، نه سیاستمداران؛ جمله‌ای که در ظاهر ساده است اما در دل خود، نقدی مستقیم به همان ذهنیتی دارد که تصور می‌کند می‌توان با نفوذ، نتیجه را تغییر داد.

ایتالیا؛ حتی خودشان هم نپذیرفتند
نکته جالب‌تر این است که این پیشنهاد حتی در داخل ایتالیا هم جدی گرفته نشد. وزیر ورزش این کشور آن را غیرممکن و نامناسب توصیف کرد. آندره‌آ آبودی تأکید کرد صعود به جام‌جهانی فقط در زمین مسابقه معنا دارد. این موضع، در واقع یک سیلی دیگر به صورت این سناریو بود، چرا که حتی تیمی که قرار بود از این پیشنهاد سود ببرد، حاضر نشد آن را بپذیرد.

جمع‌بندی؛ شکست یک نگاه خطرناک
در نهایت، این ماجرا چیزی فراتر از یک خبر و تلاشی بود برای سنجیدن مرزهای نفوذ سیاسی در ورزش؛ تلاشی که با مقاومت روبه‌رو شد.
پیشنهاد زامپولی نه‌تنها غیرحرفه‌ای، بلکه تحقیرآمیز بود؛ تحقیر تیمی که در زمین صعود نکرده و تحقیر سیستمی که بر پایه رقابت شکل گرفته است. نقش ترامپ در این میان، یادآور این واقعیت است که برخی سیاستمداران هنوز هم ورزش را نه یک میدان رقابت، بلکه یک ابزار قدرت می‌بینند اما این‌بار، بازی به نفع آنها تمام نشد.