می‌دانید که می‌زنیم

حسین کیامنش: رئیس مجلس شورای اسلامی در پیامی صریح خطاب به آمریکایی‌ها هشدار داد ادامه حمله به ایران می‌تواند منافع اقتصادی و انرژی آمریکا در منطقه را در معرض پاسخ مستقیم تهران قرار دهد. اهمیت هشدار محمدباقر قالیباف تنها در ادبیات آن نیست، بلکه در این واقعیت است که برای نخستین‌‌بار یکی از مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران به ‌طور روشن، شرکت‌های آمریکایی نفت و گاز فعال در کشورهای حاشیه خلیج فارس را در دایره تهدید متقابل قرار داد.
وی در پاسخ به پیت هگست، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ساده و قابل فهم است: زنجیره تولید نفت و گاز در این منطقه گسترده و پراکنده، در دسترس و آسیب‌پذیر است. شرکت‌های آمریکایی نفت و گاز که در این آب‌ها و تأسیسات فعالیت می‌کنند نیز همین‌قدر آسیب‌پذیرند». رئیس قوه مقننه در ادامه تصریح کرد: «اگر به دارایی‌های ما حمله کنید، مورد حمله قرار خواهید گرفت؛ ما این توانایی را قبلا ثابت کرده‌ایم، از پایگاه‌های نظامی‌تان که غیرعملیاتی شده‌اند، بپرسید».
این پیام در واقع پاسخ مستقیم به تهدید هگست بود. وزیر جنگ آمریکا گفته اگر ایران به کشتی‌های آمریکایی شلیک کند، واشنگتن نفتکش‌های ایرانی را هدف قرار داده و «غرق» خواهد کرد. بنابراین پاسخ قالیباف را باید نوعی تغییر سطح تهدید دانست: هگست درباره نفتکش‌های ایران سخن گفت و قالیباف در پاسخ، به او یادآوری کرد شبکه انرژی در خلیج فارس یک شبکه یک‌طرفه نیست و آمریکا نیز در همین منطقه، منافع و دارایی‌های اقتصادی فراوانی دارد که در صورت تشدید درگیری، هرگز مصونیت نخواهند داشت.
اهمیت این موضع زمانی بیشتر روشن می‌شود که تحولات چند روز اخیر خلیج فارس را مرور کنیم. در روزهای اخیر، جنگ تجاوزکارانه‌ای که ایالات متحده 6 ماه قبل علیه ایران به راه انداخت، بار دیگر به شکل مستقیم‌تری وارد مرحله جنگ دریایی شد. ابتدا آمریکا اعلام کرد 3 نفتکش ایرانی را در خلیج فارس و دریای عمان هدف قرار داده است. سپس سپاه پاسداران اعلام کرد نیروی هوافضا چند فروند موشک بالستیک به سمت یک ناو هواپیمابر آمریکایی و یک ناوشکن شلیک کرده؛ شناورهایی که در حال اعمال محاصره دریایی و مزاحمت برای کشتی‌های ایرانی بودند.
برای نخستین‌‌بار از زمان آغاز جنگ، واشنگتن رسما پذیرفت ناوگان نظامی آمریکا در منطقه در معرض شلیک موشک‌های ایران قرار گرفته است‌. این اتفاق از آن جهت مهم است که از تصمیم تهران برای شکستن محاصره حکایت دارد، چرا که مشخصا استقرار ناوهای نظامی آمریکا در دریای عمان، ستون فقرات برنامه محاصره دریایی آن کشور علیه ایران به شمار می‌آید.
سردار سرلشکر محسن رضایی نیز در گفت‌وگوی اخیر خود تصریح کرد رویکرد ایران قرار است تغییر کند. جزئیات تغییر اعلامی دبیر شورای عالی امنیت ملی هنوز به طور رسمی و کامل منتشر نشده اما اقدام اخیر تهران در خلیج فارس و سپس هشدار قالیباف، بخشی از این تصویر را روشن‌تر کرد. اینکه احتمالا ایران قصد دارد هزینه هر درگیری احتمالی در آینده را به سطح زیرساخت‌های انرژی و اقتصادی ایالات متحده در سراسر منطقه منتقل کند.
حضور اقتصادی آمریکا در انرژی خلیج فارس بسیار گسترده‌تر از چیزی است که در نگاه اول به نظر می‌رسد. شرکت‌هایی مانند اکسون‌موبیل، شورون، کونوکو فیلیپس و اکسی‌ دنتال صرفا شرکت‌های آمریکایی حاضر در بازار منطقه نیستند، برخی از آنها در تولید نفت و گاز، پروژه‌های LNG و زیرساخت‌های انرژی کشورهای عرب سهم مستقیم دارند. در کنار آنها، شرکت‌های خدمات انرژی مانند هالیبرتون، اس‌ال‌بی، بیکر هیوز و ودر فورد در حفاری، تکمیل چاه، مهندسی، تجهیزات و توسعه میادین نفت و گاز فعالیت می‌کنند.
قطر یکی از مهم‌ترین نمونه‌هاست. اکسون‌موبیل در پروژه عظیم میدان شمال شرق (بزرگ‌ترین پروژه در تاریخ صنعت گاز مایع طبیعی) شریک است و سهم ۲۵ درصدی در سرمایه‌گذاری مشترکی دارد که معادل ۶,۲۵ درصد کل پروژه است. کونوکو فیلیپس دیگر شرکت آمریکایی نیز در این پروژه سهیم است.
امارات نیز یکی دیگر از نقاط مهم این شبکه است. شرکت صنایع نفت و گاز اکسی ‌دنتال که چهارمین شرکت نفتی بزرگ آمریکا به حساب می‌آید، در میدان گازی الحصن در ابوظبی، دارای ۴۰ درصد سهم مشارکت است. این شرکت همچنین در 2 بلوک خشکی ابوظبی امتیازهای بلندمدت دارد. مهم‌تر از همه، اکسی دنتال دارای ۲۴,۵ درصد سهم در پروژه‌ای است که گاز تولیدشده در قطر را از طریق یک خط لوله بزرگ زیر دریا به امارات و عمان منتقل می‌کند.
در عربستان نیز شرکت عظیم شورون سابقه‌ حضوری طولانی دارد و در منطقه مشترک میان عربستان و کویت فعالیت می‌کند؛ منطقه‌ای که عملیات اکتشاف و تولید نفت و گاز در آن با مشارکت طرف‌های سعودی و کویتی انجام می‌شود. علاوه بر این، شرکت‌های آمریکایی خدمات انرژی مانند هالیبرتون، اس‌ال‌بی، بیکر هیوز و ودر فورد در بخش‌های مختلف صنعت نفت و گاز عربستان حضور دارند.
کویت نیز از این قاعده مستثنا نیست. برای نمونه، شرکت اس‌ال‌بی فوریه ۲۰۲۶/ بهمن 1404، پیش از آغاز جنگ تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران، قراردادی 5 ساله به ارزش ۱,۵ میلیارد دلار با شرکت نفت کویت امضا کرد.
بنابراین اگر هشدار قالیباف را در سطح منافع انرژی آمریکا در منطقه بخوانیم، منظور صرفا چند دفتر یا شرکت خدماتی نیست، بلکه پای شبکه‌ای از سرمایه‌گذاری‌ها، قراردادها، فناوری‌ها و مشارکت‌های چند میلیارد دلاری در میان است.
به همین دلیل اگر قرار باشد ایران در واکنش به اقدام جدید آمریکا بخواهد به منافع اقتصادی آن کشور در منطقه خسارت وارد کند، گزینه‌های بالقوه صرفا در یک کشور متمرکز نیستند و آنقدر متنوعند که دست ایران را برای انتخاب باز می‌گذارد. این پراکندگی همان چیزی است که قالیباف با عبارت «گسترده و پراکنده، در دسترس و آسیب‌پذیر» به آن اشاره کرد.
البته این به معنای آن نیست که هر تأسیسات متعلق به شرکت‌های آمریکایی الزاما هدف قرار خواهد گرفت یا ایران چنین تصمیمی گرفته؛ اتفاقا نکته مهم‌تر در اینجا کارکرد بازدارندگی تهدید است. تهران می‌خواهد به واشنگتن بفهماند اگر آمریکا جنگ را به سطح حمله به نفتکش‌های ایرانی و قطع صادرات انرژی تهران ببرد و روی این موضوع پافشاری کند، ایران نیز می‌تواند معادله را از «هزینه برای ایران» به «هزینه برای آمریکا و شرکای آن» تغییر دهد. چنین تهدیدی در شرایط فعلی حتی بدون اجرا نیز می‌تواند بر محاسبات بیمه، کشتیرانی، سرمایه‌گذاری و قیمت انرژی اثر بگذارد.
از سوی دیگر، رئیس دولت تروریست آمریکا نیز بار دیگر همان لفاظی‌های تهدیدآمیز خود علیه ایران را تکرار کرد. دونالد ترامپ با اشاره به حمله موشکی ایران به ناوهای آمریکایی گفت ایران در یک حمله غافلگیرانه 5 موشک با سرعت ۸۵۰۰ مایل در ساعت شلیک کرد. وی سپس گفت آمریکا واقعا به ایران ضربه خواهد زد و تأکید کرد: اکنون نوبت ماست که حمله کنیم.
رئیس جمهور آمریکا در طول ماه‌های گذشته بارها از «ضربه سخت»، «حمله شدید»، «حمله ویران‌کننده» و پاسخ‌ها و اقدامات بزرگ‌تر علیه ایران سخن گفته؛ تهدیدهایی که قریب به اتفاق آنها به دلیل ترس از واکنش ایران عملی نشده است. از این رو سؤال این است: تهدید جدید او به اقدام نظامی جدید تبدیل خواهد شد یا بار دیگر در همان چرخه تهدید، حمله محدود و بازگشت به بن‌بست خودساخته باقی می‌ماند؟
با توجه به هشدار محمدباقر قالیباف و البته اعلام محسن رضایی مبنی بر اعمال تغییرات راهبردی در جنگ از سوی ایران، اگر تهدیدهای ترامپ عملی شود، پاسخ ایران طبیعتا دیگر صرفا در قالب حمله به یک پایگاه نظامی آمریکایی تعریف نخواهد شد. آنچه قالیباف گفته، نشانه‌ای از تصمیم قطعی تهران برای گسترش دامنه هزینه‌های جنگ برای آمریکاست.