آمریکای ناتوان

مهدی حسنی: آمریکا دیگر از جانب شرکایش به‌ عنوان متحدی قابل اعتماد که می‌تواند تمام دغدغه‌های امنیتی و نظامی آنان را رفع کند، شناخته نمی‌شود؛ این گزاره اصلی گزارش رسانه آمریکایی نشنال اینترست است. به باور این رسانه، آمریکا پس از جنگ ایران و البته اوکراین، در عین حال با انتخاب ترامپ در آن کشور، عملا در حال از دست دادن همسویی‌های راهبردی کشورهای جهان با خود است؛ روندی که از جنگ اوکراین آغاز شد و اکنون در غرب آسیا هم قابل مشاهده است. به باور این رسانه، دوستان آمریکا بسیار آرام در حال جایگزین کردن آن با دیگر قدرت‌ها هستند: «دهه‌هاست ایالات متحده نگران این بوده اگر متحدانش آن را رها کنند، چه خواهد شد اما تحولی به‌مراتب مهم‌تر در حال وقوع است؛ بی‌آنکه کسی از آمریکا فاصله بگیرد. دوستان واشنگتن ضمن حفظ روابط خود با آن، در حال یافتن شرکایی هستند که بتوانند برای حمایت نظامی، تأمین مالی و بازدارندگی به آنها اتکا کنند. حاصل این روند، فرسایش آرام قدرت و اهرم نفوذ آمریکاست. واشنگتن ممکن است متحدانش را حفظ کند اما در عین حال توان اثرگذاری بر آنها را از دست بدهد». به نوشته نشنال اینترست، پیمان مکه یک نمونه از این موارد است اما این روند پیش از آن هم آغاز شده بود: «چنین رویکردی برای کاهش ریسک از طریق تنوع‌بخشی به تأمین‌کنندگان امنیتی، دیگر پدیده‌ای استثنایی نیست و نمی‌توان آن را صرفا محصول دوران جنگ یا بحران کنونی خاورمیانه دانست. فرانسه و لهستان سال ۲۰۲۵ پیمان نانسی را امضا کردند که تعهدات دفاعی تازه‌ای را در بر می‌گرفت، با آنکه 2 کشور زیر چتر حمایتی ناتو قرار داشتند. بریتانیا و آلمان نیز با پیمان کنزینگتون لایه دیگری به این ساختار افزودند؛ پیمانی که در صورت حمله به هر یک از 2 کشور، کمک متقابل، از جمله با ابزارهای نظامی را پیش‌بینی می‌کند. سپس مه ۲۰۲۶، بریتانیا و لهستان پیمان جدید مشارکت امنیتی و دفاعی را برای همکاری در زمینه موشک‌ها، پدافند هوایی، قابلیت همکاری نظامی و دیگر توانمندی‌ها امضا کردند». بر اساس این گزارش، واشنگتن سال‌ها هژمونی خود را بر این اساس پایه نهاده بود که هیچ دولتی نمی‌تواند حتی نزدیک میزان قدرت و توانایی آمریکا شود و همین هم امکان مداخله ما به ازای امنیت را به این کشور می‌داد و دولتی در جهان را یارای مقابله با قدرت واشنگتن نبود: «متحدانی که برای امنیت خود وابستگی بسیار زیادی به واشنگتن داشتند، ناچار بودند پیش از رد درخواست‌های آمریکا خرید تسلیحات حساس از یکی از رقبای آن، خودداری از اعطای دسترسی نظامی یا در پیش گرفتن سیاست‌هایی که ممکن بود رابطه را به خطر بیندازد، با دقت بسیار فکر کنند. حتی زمانی که واشنگتن هرگز به‌صراحت تهدید به رها کردن متحدانش نمی‌کرد، وابستگی، قواعد چانه‌زنی را تعیین می‌کرد. در نبود جایگزین‌های معتبر، مخالفت با ایالات متحده برای بسیاری از دولت‌ها هزینه‌ای چنان سنگین داشت که عملا از توان آنها خارج بود».
به گزارش این رسانه، اکنون دولت‌ها در پی آن هستند تا دیگر از شرایط دیکته‌ کردن قدرت ما به ازای امنیت که واشنگتن ارائه می‌داد فاصله بگیرند و سبد امنیتی خود را متنوع‌تر کنند: «بسیاری از دولت‌ها ترجیح می‌دهند چندین شریک داشته باشند و در عین حال برای هر یک از آنها آنقدر ضروری شوند که هیچ‌کدام نتوانند به‌ آسانی شرایط خود را دیکته کنند. صرف نظر از اینکه در نهایت به کدام طرف متمایل شوند، داشتن گزینه‌های متعدد می‌تواند مانع آن شود که کسی آنها را به انتخاب یک طرف مجبور کند. حکومت عربستان دیگر برای تأمین نیازهای حیاتی امنیتی خود صرفا به واشنگتن متکی نیست. برخورداری از مسیرهای جایگزین، از جمله تسلیحات اروپایی، نیروی نظامی پاکستان و پهپادها و سامانه‌های پیشرفته ترکیه، به ریاض امکان می‌دهد با فشارهای آمریکا به شکلی متفاوت مواجه شود. هیچ‌یک از این روابط به تنهایی با آنچه ایالات متحده می‌تواند ارائه کند برابری نمی‌کند اما در مجموع، پیامدهای ناشی از قطع امتیازات از سوی واشنگتن یا مخالفت آن با برخی سیاست‌ها را کاهش می‌دهد».
به باور این رسانه، خود آمریکا در شکل‌گیری این روند بسیار مقصر است: «خود واشنگتن در شکل‌گیری چنین جهانی نقش داشته است. رؤسای‌جمهور آمریکا از هر 2 حزب، طی دهه‌ها متحدان را به دلیل استفاده رایگان از مزایای امنیتی مورد انتقاد قرار داده‌اند و از شرکای خود خواسته‌اند هزینه بیشتری برای دفاع بپردازند و مسؤولیت بیشتری در قبال مناطق خود بر عهده بگیرند. این انتقاد در دوران دونالد ترامپ به صریح‌ترین و پرصداترین شکل خود رسید اما مطالبه زیربنایی آن بسیار پیش‌تر از او وجود داشت. با این حال، مشکل واشنگتن آن است که تفکیک توانمندی از استقلال دشوار است».
بر اساس گزارش این رسانه، واشنگتن اکنون باید بپذیرد دیگر مثل سال‌های پیش، توانایی اثرگذاری بر دولت‌های همسو با خودش را ندارد و این واقعیتی است که کم‌کم آشکار می‌شود: «آمریکا باید بپذیرد وابستگی امنیتی متحدانش نیز یک سرمایه سیاسی بود. هرچه دوستان آمریکا بیشتر بتوانند به گزینه‌های دیگر روی بیاورند، واشنگتن نیز بیش از پیش ناچار خواهد بود دولت‌هایی را متقاعد کند که زمانی به دلیل نداشتن جایگزین، به‌راحتی می‌توانست بر آنها اثر بگذارد».