به گزارش وطن امروز ؛ عملیات طوفان الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تنها یک عملیات نظامی نبود؛ این عملیات نقطه عطفی در تاریخ معاصر فلسطین بود که پس از دهه‌ها اشغال، سرکوب و جنایت علیه مردم فلسطین، بار دیگر مسئله فلسطین را به صدر توجه افکار عمومی جهان بازگرداند.
نیرو‌های حماس در این عملیات با عبور از دیوار حائل میان نوار غزه و سرزمین‌های اشغالی، مواضع و شهرک‌های صهیونیست‌نشین را هدف قرار دادند؛ عملیاتی که رسانه‌های اسرائیلی نیز آن را شکستی گسترده و بی‌سابقه برای این رژیم توصیف کردند. اما برای فهم طوفان الاقصی نمی‌توان تاریخ را از صبح ۷ اکتبر آغاز کرد.
این عملیات در خلأ شکل نگرفت؛ بلکه در بستری از سال‌ها اشغال فلسطین، محاصره غزه، کشتار فلسطینیان، هتک حرمت مسجدالاقصی، یورش شهرک‌نشینان و سرکوب مردم فلسطین شکل گرفت.
فلسطین؛ سرزمینی که ۷ اکتبر آغاز تاریخ آن نبود شاید یکی از مهم‌ترین پیامد‌های طوفان الاقصی این بود که مسئله فلسطین را بار دیگر به موضوعی جهانی تبدیل کرد.
سال‌ها رسانه‌ها و روایت‌های سیاسی تلاش کرده بودند مسئله فلسطین را در چارچوبی محدود و جدا از تاریخ طولانی اشغال و درگیری به تصویر بکشند؛ اما ۷ اکتبر این وضعیت را تغییر داد.
فلسطین سرزمینی در قلب خاورمیانه و در تقاطع سه قاره آسیا، اروپا و آفریقاست. همین موقعیت جغرافیایی، آن را از دیرباز به یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های منطقه تبدیل کرده است.
فلسطین علاوه بر اهمیت ژئوپلیتیکی، برای سه دین یهودیت، مسیحیت و اسلام نیز اهمیت مذهبی دارد. مسجدالاقصی، قبله نخست مسلمانان، در این سرزمین قرار گرفته و فلسطین برای مسیحیان نیز با زندگی حضرت عیسی (ع) و حضرت مریم (س) پیوند دارد.
اهمیت تاریخی و جغرافیایی فلسطین در کنار موقعیت راهبردی آن، این سرزمین را به هدفی مهم برای قدرت‌های سیاسی و جریان‌های مختلف تبدیل کرده است. ریشه‌های بحران؛ از اشغال فلسطین تا شکل‌گیری اسرائیل مسئله فلسطین را نمی‌توان صرفاً به چند دهه اخیر محدود کرد.
تلاش‌های صهیونیسم جهانی برای حضور و نفوذ در فلسطین طی دهه‌ها و سده‌های گذشته دنبال شده و در دوره معاصر به شکل جدی‌تری ادامه یافته است. در این میان، ادعا‌های تاریخی و مذهبی درباره فلسطین نیز به یکی از ابزار‌های توجیه اشغال تبدیل شد.
روایت‌هایی درباره «سرزمین موعود» و «وطن آبا و اجدادی» در کنار تبلیغات گسترده، در شکل دادن به تصویری خاص از مسئله فلسطین در افکار عمومی جهان نقش داشت.
از سوی دیگر، روایت‌های مختلفی درباره فروش اراضی فلسطینیان، فرصت تشکیل دولت فلسطینی و دلایل شکل نگرفتن آن مطرح شد؛ روایت‌هایی که در متن ارائه‌شده از آنها به‌عنوان بخشی از پروپاگاندای رسانه‌ای غرب یاد شده است.
در چنین شرایطی، مسئله فلسطین تنها یک اختلاف سیاسی میان دو طرف نبود؛ بلکه به بحرانی تاریخی تبدیل شد که اشغال، آوارگی، شهرک‌سازی و سرکوب مردم فلسطین بخش جدایی‌ناپذیر آن بود. طوفان الاقصی؛ پاسخ مقاومت به سال‌ها جنایت در چنین بستری، حماس عملیات طوفان الاقصی را در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اجرا کرد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، این عملیات حدود یک سال برنامه‌ریزی شده بود و محمد ضیف، فرمانده گردان‌های قسام، و شهید یحیی سنوار از چهره‌های اصلی طراحی آن معرفی شدند.
در نخستین دقایق عملیات، حدود پنج هزار راکت به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد و نیرو‌های حماس با عبور از دیوار حائل، به مناطق تحت اشغال اسرائیل وارد شدند.
تعداد نیرو‌های مشارکت‌کننده در عملیات نزدیک به هزار نفر و نقاط ورود به سرزمین‌های اشغالی حدود ۱۵ نقطه اعلام شد. اما انگیزه این عملیات را باید در سال‌ها درگیری و جنایت جست‌و‌جو کرد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، حماس هدف خود را مقابله با اشغالگری و دفاع از فلسطینیان و مقدسات اسلامی اعلام کرده بود؛ مسئله‌ای که در بیانیه فرمانده نظامی این جنبش نیز مورد تأکید قرار گرفت.
رهبر شهید ایران، امام سید علی خامنه‌ای نیز در واکنش به این عملیات، آن را نتیجه عملکرد خود رژیم صهیونیستی دانست و تأکید کرد که اقدام فلسطینیان پاسخی به جنایاتی بوده که سال‌ها ادامه داشته و در ماه‌های پیش از عملیات شدت گرفته بود. از این منظر، طوفان الاقصی را نمی‌توان بدون توجه به پیشینه آن تحلیل کرد.
مقاومت فلسطین خود را در برابر واقعیتی می‌دید که در آن اشغال، محاصره و حملات نظامی علیه مردم غزه و فلسطین ادامه داشت.
پاسخ اسرائیل؛ از حمله به غزه تا کشتار غیرنظامیان پس از آغاز طوفان الاقصی، ارتش اسرائیل حملات گسترده‌ای را علیه نوار غزه آغاز کرد. قطع آب و برق، بمباران مناطق مسکونی، حمله به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی و کشتار غیرنظامیان از جمله اقداماتی بود که در اطلاعات ارائه‌شده به آن اشاره شده است.
ابعاد این حملات به اندازه‌ای گسترده توصیف شده که طی جنگ، ده‌ها هزار فلسطینی جان خود را از دست دادند و شمار زیادی از قربانیان را زنان و کودکان تشکیل دادند.
همچنین بخش بزرگی از زیرساخت‌های غزه، خانه‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و مساجد تخریب شد و میلیون‌ها نفر از مردم فلسطین با آوارگی مواجه شدند.
حمله به بیمارستان المعمدانی نیز یکی از تکان‌دهنده‌ترین نمونه‌های حملات به مراکز غیرنظامی بود که در آن صد‌ها نفر از مجروحان و آوارگان فلسطینی جان خود را از دست دادند.
در واقع، آنچه پس از طوفان الاقصی در غزه رخ داد، در روایت ارائه‌شده به‌عنوان ادامه همان روندی دیده می‌شود که پیش از ۷ اکتبر نیز علیه فلسطینیان جریان داشت؛ با این تفاوت که این بار ابعاد آن در برابر چشم افکار عمومی جهان قرار گرفت.
غزه تسلیم نشد؛ آتش‌بس و شکست اهداف اسرائیل پس از ۴۶ روز درگیری، در نوامبر ۲۰۲۳ نخستین آتش‌بس موقت با میانجی‌گری قطر و مصر برقرار شد.
بر اساس توافق، آزادی تعدادی از زندانیان اسرائیلی در برابر آزادی اسیران فلسطینی و ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه انجام گرفت. در ادامه، پس از ۱۵ ماه درگیری، آتش‌بس دیگری در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ برقرار شد که در سه مرحله طراحی شده بود.
خروج نیرو‌های اسرائیلی از مناطق مرزی، تبادل زندانیان، ورود کمک‌های بشردوستانه و در مراحل بعدی خروج کامل نیرو‌های اسرائیلی از غزه و آغاز بازسازی از جمله مفاد این توافق بود. در همین چارچوب، حماس اعلام کرد که دستاورد اسرائیل از جنگ چیزی جز ارتکاب جنایات جنگی نبوده است.
در اطلاعات ارائه‌شده، اهداف اصلی اسرائیل از جنگ شامل نابودی حماس، آزادی اسیران اسرائیلی، تغییر حاکمیت غزه و الحاق آن به اسرائیل عنوان شده و تأکید شده که این اهداف محقق نشدند.
طوفان الاقصی چگونه معادلات منطقه را تغییر داد؟ پیامد‌های طوفان الاقصی تنها به غزه محدود نماند.
در پی جنگ، حزب‌الله لبنان وارد درگیری با اسرائیل در شمال سرزمین‌های اشغالی شد و گروه‌های مقاومت عراق نیز پایگاه‌های آمریکایی در عراق و سوریه را هدف قرار دادند.
در دریای سرخ نیز انصارالله یمن اعلام کرد که در واکنش به حملات اسرائیل به غزه، کشتی‌های اسرائیلی و کشتی‌های تجاری مرتبط با اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. توقیف کشتی «گلکسی لیدر» در نوامبر ۲۰۲۳ یکی از نخستین اقدامات مهم در این چارچوب بود.
به این ترتیب، جنگ غزه به یک بحران منطقه‌ای گسترده‌تر تبدیل شد؛ بحرانی که از لبنان و عراق تا یمن امتداد یافت و حتی پای آمریکا را نیز بیش از پیش به تحولات منطقه باز کرد.
طوفان الاقصی و تغییر نگاه افکار عمومی جهان یکی دیگر از مهم‌ترین پیامد‌های طوفان الاقصی، شکل‌گیری موج گسترده اعتراضات و حمایت از فلسطین در کشور‌های مختلف جهان بود.
از دانشگاه‌های آمریکا و اروپا گرفته تا خیابان‌های کشور‌های مختلف، اعتراضات علیه کشتار مردم غزه شکل گرفت. جنبش دانشجویی در دانشگاه‌های آمریکا از آوریل ۲۰۲۴ آغاز شد و سپس به دیگر کشور‌های غربی گسترش یافت.
بازداشت و سرکوب دانشجویان معترض نیز واکنش‌های گسترده‌ای به دنبال داشت. این اعتراضات نشان داد که مسئله فلسطین دیگر صرفاً موضوعی محدود به خاورمیانه نیست.
تصاویر و اخبار منتشرشده از غزه، بسیاری از مردم جهان را با واقعیت زندگی فلسطینیان، ویرانی شهر‌ها و کشتار غیرنظامیان مواجه کرد. از فلسطین تا رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل یکی دیگر از پیامد‌های مهم تحولات پس از طوفان الاقصی، افزایش سطح رویارویی میان ایران و اسرائیل بود.
ایران در آوریل ۲۰۲۴ در پاسخ به حمله اسرائیل به کنسولگری خود در دمشق، عملیات وعده صادق را اجرا کرد و در اکتبر همان سال نیز عملیات وعده صادق ۲ انجام شد.
در ادامه، حملات اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ و پاسخ ایران در قالب وعده صادق ۳، درگیری را وارد مرحله‌ای مستقیم‌تر کرد. این روند در سال ۱۴۰۴ و سپس جنگ رمضان در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز ادامه یافت و نشان داد که تبعات طوفان الاقصی فراتر از مرز‌های فلسطین و حتی فراتر از غزه رفته است.
طوفان الاقصی؛ آغاز یا پایان یک روایت؟ طوفان الاقصی را می‌توان نقطه‌ای دانست که در آن مسئله فلسطین بار دیگر با تمام ابعادش در برابر جهان قرار گرفت. حماس بخشی از مقاومت فلسطین است و عملیات ۷ اکتبر را در واکنش به سال‌ها اشغال، محاصره، کشتار فلسطینیان، تعرض به مقدسات و حملات اسرائیل انجام داد.
در سوی دیگر، پاسخ اسرائیل به این عملیات با حملات گسترده به غزه، کشتار غیرنظامیان و تخریب گسترده زیرساخت‌های این منطقه همراه شد؛ مسیری که بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، هزینه انسانی سنگینی برای مردم فلسطین به همراه داشت.
از همین رو، برای فهم طوفان الاقصی نمی‌توان تنها به ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نگاه کرد. این عملیات در دل دهه‌ها مناقشه و اشغال شکل گرفت و پس از آن نیز جنگ غزه، اعتراضات جهانی، درگیری حزب‌الله و اسرائیل، عملیات مقاومت عراق و یمن، رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل و حتی تحولات سیاسی و اقتصادی جدیدی در منطقه رقم خورد.
طوفان الاقصی برای فلسطینیان بخشی از تاریخ مقاومت است؛ اما برای افکار عمومی جهان، نقطه‌ای بود که بار دیگر پرسش اصلی را به میان آورد: فلسطین کجاست و چگونه می‌توان تاریخ چند دهه اشغال، آوارگی و کشتار مردم آن را نادیده گرفت؟