جنگ واقعی در ذهن‌هاست

محمدصدرا مرادی: 1- «بیش از یک میلیون نفر به خیابان‌ها آمده‌اند؛ دومین شهر بزرگ ایران تحت کنترل معترضان است و نیروهای حکومتی عقب‌نشینی کرده‌اند». این پستی است که دونالد ترامپ روز ۱۹ دی در شبکه اجتماعی تروث منتشر کرد. دقت کنید! این پست فردای آشوب‌های شامگاه ۱۸ دی منتشر شد؛ یعنی زمانی که اغتشاشات کاملا کنترل شد و شهر شرایط کاملا عادی داشت. پس چرا ترامپ چنین دروغی را مطرح کرد؟ آیا ترامپ این ادعا را بر اساس اطلاعاتی که از طریق موساد به او داده بودند منتشر کرد یا هدفش از طرح چنین دروغی، دامن زدن به اغتشاشات و ناامنی‌ها در ایران بود؟
2- «ایران باید همان توافقی را که به آنها گفتم امضا می‌کرد. چه تاسفبار و چه جان‌هایی که هدر رفت. به ‌طور ساده بگویم: ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند. بارها و بارها این را گفته‌ام! همه باید فورا تهران را تخلیه کنند!» این پستی است که ترامپ شامگاه دوشنبه ۲۶ خردادماه، یعنی روز چهارم جنگ ۱۲ روزه در تروث منتشر کرد. چند ساعت قبل از انتشار این پست، رژیم صهیونیستی محل جلسه شورای عالی امنیت ملی ایران را مورد هدف قرار داد. ترامپ که در اجلاس سران G7 در کانادا حضور داشت، بلافاصله این نشست را ترک کرد، به آمریکا بازگشت و این پست را منتشر کرد. او البته دقایقی پس از انتشار، این پست را حذف کرد. هدف ترامپ از انتشار این پست چه بود؟ بعد از توقف جنگ، برخی منابع رسانه‌ای فاش کردند ترامپ بر اساس اطلاعات موساد مبنی بر شهادت مقامات سیاسی و نظامی ایران در حمله به جلسه شورای عالی امنیت ملی، این پست را منتشر کرد. تخلیه تهران در راستای عملیات تروریستی هسته‌های مسلح و اوباش وابسته به موساد اعلام شد. البته ترامپ وقتی فهمید حمله به جلسه شورای عالی امنیت ملی ایران ناکام بوده است، این پست را حذف کرد. ضمن اینکه بعدها فاش شد هسته‌های مسلح تروریستی نیز به رابطان خود در موساد اعلام کرده بودند به خاطر تدابیر شدید امنیتی، همچنین فضای عمومی جامعه، عملا امکان اقدامات تروریستی در تهران را ندارند.
3- اگرچه در جنگ ۱۲ روزه و حوادث تروریستی دی‌ماه، موساد توانست اقداماتی انجام دهد اما مشخص است برآوردهای موساد هم درباره سطح و میزان توانمندی نیروهای امنیتی و انتظامی جمهوری اسلامی و هم ذائقه جامعه ایرانی در مواجهه به ناامنی و آشوب، کاملا اشتباه بوده است. همین محاسبات اشتباه باعث شد هم در جنگ ۱۲ روزه پروژه آشوب ناکام بماند و هم در جریان آشوب‌های و اقدامات تروریستی اخیر، جامعه ایران با این پروژه همکاری نکند. ضمن اینکه توانایی نیروهای حافظ امنیت برای مقابله با آشوب‌ها نیز یک عامل کلیدی در ناکامی طراحی‌های موساد بوده است.  
شکست‌های محاسباتی موساد، دست‌کم در ۲ مورد مشخص، باعث بی‌اعتباری ترامپ شد. به همین خاطر می‌توان حدس زد شاید اکنون ترامپ مانند قبل از جنگ ۱۲ روزه نسبت به ایده‌ها و طراحی نتانیاهو درباره ایران، اعتماد و اطمینان نداشته باشد. از سوی دیگر به اعتقاد کارشناسان، هم جنگ ۱۲ روزه و هم آشوب‌های اخیر در ایران، اگرچه ضرباتی به ایران وارد کرد اما هیچ‌کدام از مسائل آمریکا درباره ایران را حل نکرد. ضمن اینکه به اعتقاد کارشناسان، نتایج جنگ ۱۲ روزه نشان داد گزینه نظامی راه‌حل مطمئنی برای حل‌وفصل مساله هسته‌ای ایران نیست. از سوی دیگر، پاسخ‌های احتمالی ایران به هر نوع حمله نظامی آمریکا،  تردیدهای ترامپ درباره نتایج این حمله را بیشتر کرده است. اگر حتی ترامپ قدری هزینه برای این حمله را هضم کند اما آنچه عامل نگرانی و تردید جدی او به حساب می‌آید، وضعیت تحقق اهداف جنگ است. مجموعه این عوامل باعث می‌شود این گمانه مطرح شود که شاید ترامپ نسبت به ایده‌ها و طرح‌های نتانیاهو درباره نحوه مواجهه با ایران، چندان مطمئن نباشد. البته تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد مطلقا نباید بر اساس مواضع و رفتار ظاهری ترامپ، سیاست اصلی او در قبال ایران را ارزیابی کرد. به همین خاطر یک بی‌اعتمادی فراگیر نسبت به مواضع و اظهارات ترامپ در قبال ایران وجود دارد.
4- ترامپ همچنان در اتخاذ تصمیم نهایی در قبال ایران، دچار ابهام و تردید است. به همین خاطر است که او گزینه‌های حمله نظامی و توافق را به صورت همزمان پیش می‌برد. سفر شتاب‌زده نتانیاهو به واشنگتن، در راستای متقاعد کردن ترامپ به بی‌نتیجه بودن مسیر دیپلماسی و اجرای سناریوی حمله نظامی بود. در مقابل نیز برخی کشورهای منطقه، همچنان در حال رایزنی با ترامپ هستند تا از گزینه جنگ صرف‌نظر کرده و از طریق مذاکره، مساله هسته‌ای ایران را حل‌وفصل کند. بنابراین مشخص است جنگ اصلی اکنون در ذهن ترامپ جاری است.
 او مدام در حال محاسبات مربوط به سود و زیان هر ۲ گزینه جنگ و توافق با ایران است. در این بین، یک نکته کلیدی درباره سیاست ایران در قبال چنین شرایطی وجود دارد؛ نبرد اصلی اکنون در ذهن‌های طرفین وجود دارد. 
5- پس از برگزاری دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، یک موج رسانه‌ای درباره قریب‌الوقوع بودن حمله نظامی آمریکا به ایران به راه افتاد. نخستین‌بار این آکسیوس بود که مدعی شد ترامپ به نتانیاهو خبر داده مذاکرات با ایران به بن‌بست رسیده و مرحله اقدام برای حمله به ایران فرارسیده است. آکسیوس حتی مدعی شد ترامپ یک مهلت 2 هفته‌ای به ایران داده تا شروط او را بپذیرد و در غیر این صورت آمریکا به ایران حمله خواهد کرد. همزمان با این گزارش آکسیوس، برخی منابع رسانه‌ای غربی از حرکت بی‌سابقه هواپیماهای باری آمریکایی به غرب آسیا خبر دادند. 
کاملا مشخص است دولت آمریکا در تلاش است یک فشار حداکثری بر ایران وارد کند تا ایران ناگزیر به پذیرش خواسته‌های آنها در مذاکرات هسته‌ای شود. البته برخی نیز معتقدند موضوع حمله نظامی جدی است و این تحرکات می‌تواند مقدمه حمله آمریکا به ایران باشد. این وضعیت دقیقا در راستای نبرد ذهن‌ها رخ داده است. مشخص است دولت ترامپ به دنبال افزایش خط تهدید حمله نظامی علیه ایران است. این در حالی است که رهبر انقلاب، روز سه‌شنبه همزمان با مذاکرات ژنو، به آمریکا هشدار دادند در صورت حمله به ایران، با پاسخ سخت مواجه خواهد شد. اشاره رهبر انقلاب به سلاحی که می‌تواند ناو آمریکایی را غرق کند، در واقع واکنشی دقیق به اشارات ترامپ نسبت به حرکت ناوهای آمریکایی به سمت ایران بود. 
اشاره رهبر انقلاب به سلاحی که ناو را غرق خواهد کرد، در واقع یادآوری این مهم به ترامپ است که در ایران کسی از حرکت ناوهای آمریکایی به سمت غرب آسیا نگرانی ندارد، چرا که ایران می‌تواند خطر و تهدید این ناوها را برطرف کند. 
از سوی دیگر، برگزاری رزمایش سپاه در تنگه هرمز، یک پیام بسیار مهم به طرف آمریکایی و سایر بازیگران منطقه‌ای است. سپاه در این رزمایش، برای ساعاتی تنگه هرمز را بست و برخی موشک‌های خود را در این منطقه آزمایش کرد. این اقدام سپاه نیز همزمان با برگزاری مذاکرات ژنو انجام شد. بنابراین در برابر تهدیدات طرف آمریکایی، ایران هم در سطوح سیاسی و نظامی، در حال تهدید کردن طرف آمریکایی است. بنابراین کاملا مشخص است طرفین تلاش می‌کنند در جنگ‌ شناختی و روانی فعلی، طرف مقابل را منفعل کنند. 
6- یکی از الزامات راهبردی ایران در شرایط فعلی، تمرکز بر تردیدهای ترامپ و تشدید آن است. رفتار ترامپ در 2 ماه گذشته نشان داده تردیدهای بسیار جدی درباره حمله نظامی و تبعات آن برای آمریکا و جایگاه سیاسی خود دارد. تجربه شکست‌های نظامی و امنیتی در جریان جنگ 12 روزه و حوادث امنیتی پس از آن نیز بر این تردید افزوده است. به همین خاطر، ایران اکنون کاملا متوجه شده آن طرفی که نسبت به گزینه جنگ نگرانی بیشتری دارد، ترامپ است. قطعا ترامپ تمایل دارد حمله نظامی را علیه ایران انجام دهد اما این را هم می‌داند که حمله نظامی به ایران، می‌تواند تبدیل به یک باتلاق بزرگ برای آمریکا و او شود. طی ماه‌های اخیر بسیاری از رسانه‌ها و کارشناسان آمریکایی به یکی از ترس‌های بزرگ ترامپ درباره حمله نظامی به ایران اشاره کردند. به اعتقاد آنها ترامپ از تکرار تجربه عراق در ماجرای حمله به ایران بشدت واهمه دارد. این را حتی جی‌دی ونس نیز تایید کرد. یکی از مواردی که ترامپ از سال 2015 همواره درباره آن موضع انتقادآمیزی داشته، حمله جورج بوش به عراق بود. ترامپ مدعی است این حمله که 7 تریلیون دلار برای آمریکا هزینه در بر داشت و هزاران سرباز آمریکایی را به کام مرگ کشاند، یک اشتباه بزرگ در سیاست خارجی آمریکا بود. 
بنابراین ترامپ با چنین دیدگاهی، قاعدتا می‌داند حمله به ایران، تبعات و هزینه‌های به مراتب بیشتری نسبت به حمله به عراق دارد. بنابراین می‌توان گفت محور تردیدهای ترامپ برای حمله نظامی به ایران، نگرانی‌های او از تبعات درگیری نظامی با ایران است. 
کما اینکه پنتاگون و سیا با استناد به تحرکات ایران، تایید کرده‌اند تهدید ایران مبنی بر آغاز جنگ منطقه‌ای در صورت حمله آمریکا به ایران، کاملا معتبر است. بنابراین این تردیدها نشان می‌دهد مهم‌ترین راهبرد ایران در جنگ‌ شناختی با آمریکا، ملموس‌تر کردن هزینه‌های ترامپ در صورت حمله به ایران است.