خداحافظی‌های تخیلی

رضا نصیری: در روزهایی که پروژه‌های پرهزینه برای حذف تیم ملی فوتبال ایران از جام‌جهانی یکی پس از دیگری به بن‌بست خورد، جریان رسانه‌ای معاند بلافاصله مسیر تازه‌ای برای فشار پیدا کرد؛ مسیری که این‌بار نه از درِ نتیجه ورزشی، بلکه از پنجره تحریف، دروغ‌سازی و فضاسازی روانی وارد شد. شکست در میدان اصلی، آنها را به سمت جنگ روایت‌ها سوق داد؛ جایی که حقیقت اهمیتی ندارد و تنها چیزی که مهم است، تخریب اعتماد عمومی است.
در این فضا، رسانه‌های معاند با تکرار الگوهای نخ‌نما، تلاش کردند ورزش را به ابزاری برای تسویه‌حساب سیاسی تبدیل کنند. همان رسانه‌هایی که سال‌هاست در فقدان پایگاه اجتماعی، به بازتولید خشم و نفرت وابسته‌اند، حالا سراغ فوتبال رفته‌اند؛ فوتبالی که همواره یکی از نقاط اجماع ملی در ایران بوده و هست. استفاده از چهره‌های سوخته و بازنشسته ورزشی، بخشی از همین سناریوست؛ افرادی که سال‌ها از متن فاصله گرفته‌اند اما ناگهان در نقش «کارشناس اخلاق» ظاهر می‌شوند.
در این میان، آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، لحن زورگویانه این رسانه‌هاست. هر بازیکنی که حاضر نشود نسخه مطلوب آنها را تکرار کند، بلافاصله با برچسب‌هایی تند و توهین‌آمیز مواجه می‌شود و به مردم کد می‌دهند در فضای مجازی فشار بر این بازیکنان را ۱۰۰ چندان کنند.
نمونه آشکار این سناریو رفتار برخی شبکه‌های فارسی‌زبان است که بازیکنان را صرفاً به‌دلیل انجام تعهد حرفه‌ای‌شان، هدف حملات لفظی قرار می‌دهند؛ گویی فوتبال هم باید از اتاق فرمان آنها دستور بگیرد!
فاز تازه این پروژه، تمرکز مستقیم بر بازیکنان تیم ملی است. در حالی که بسیاری از ملی‌پوشان، مثل سایر اقشار جامعه، نسبت به شرایط اقتصادی و اجتماعی واکنش نشان داده‌اند، جریان معاند تلاش می‌کند روایت دلخواه خود را به آنها تحمیل کند. هر صدایی که خارج از این چارچوب باشد، یا سانسور می‌شود یا به «همراهی با سرکوب(!)» متهم می‌گردد. این همان نقطه‌ای است که اعتراض واقعی جای خود را به اجبار ایدئولوژیک می‌دهد.
در ادامه همین سناریو، شایعاتی درباره انصراف برخی بازیکنان از حضور در تیم ملی منتشر شد؛ اخباری که هیچ‌گاه منبع معتبری نداشت و خیلی زود تکذیب شد. هدف اما روشن بود: القای شکاف درون تیم و ضربه زدن به روحیه بازیکنان و هواداران. واقعیت این است که آنچه تیم ملی در سال‌های اخیر نشان داده، تعهد به پیراهن و مسؤولیت ملی بوده؛ موضوعی که دقیقاً موجب خشم این رسانه‌هاست.
تیم ملی فوتبال ایران همچنان نماد یک «ما»ی جمعی است؛ نمادی که بارها در بزنگاه‌های حساس، مردم را کنار هم قرار داده است. جنگ امروز، جنگ حذف این نماد نیست؛ جنگ بی‌اعتبارسازی آن است و شاید همین نشان می‌دهد چرا توپ اصلی نه در زمین فوتبال، بلکه در زمین رسانه می‌چرخد.